ΑΥΣΤΡΙΑ

Γρηγόρης Κόντος Dip WSET

H χώρα που γέννησε μουσικές ιδιοφυΐες του διαμετρήματος των Haydn, Mozart, Schubert, Liszt, J. Strauss, Mahler και Bruckner, αλλά και τον πατέρα της ψυχοθεραπείας, Sigmund Freud. Η χώρα του Gustav Klimt, του χορού waltz, του σύγχρονου artisanal καφέ, των σνίτσελ και των στρούντελ, της Swarovski και του Red Bull. Και φυσικά, η χώρα του Grüner Veltliner, της λευκής ποικιλίας κρασιού με την υψηλή οξύτητα και τα ορυκτά αρώματα με νότες από χαμομήλι, πράσινο μήλο και μια υποψία λευκού πιπεριού. Μιας ποικιλίας την οποία σχεδόν κάθε sommelier της δεκαετίας του 2000 που ήθελε να ανήκει στους ψαγμένους έβαζε στις λίστες του. To Grape ταξίδεψε στο Kamptal και στο Wachau, δύο από τις πιο γνωστές οινοπαραγωγούς περιοχές της Αυστρίας, αρκετά διαφορετικές, αλλά παρόμοια προσηλωμένες στην κορυφαία ποιότητα με σκοπό την παραγωγή αξεπέραστων λευκών κρασιών.

Kamptal

SCHLOSS GOBELSBURG

Λιγότερο από μία ώρα οδήγησης χρειάστηκε για να φτάσω από τη Βιέννη στην πύλη του επιβλητικού Schloss Gobelsburg με το πέτρινο λιοντάρι, ένα από τα παλαιότερα οινοποιεία της Αυστρίας. Η ιστορία του κάστρου είναι μακρά και ταραχώδης. Αριστοκρατικές οικογένειες της Αυστρίας, δούκες, μοναχοί, αυτοκράτορες, όλοι έχουν παίξει κάποιο ρόλο στην ιστορία του κάστρου, η οποία μετράει σχεδόν χίλια χρόνια. Το κάστρο Gobelsburg ήταν ένα οχυρωμένο κτίριο μαζί με μια ξεχωριστή εκκλησία. Η οινοπαραγωγή στο κάστρο ξεκίνησε περίπου το 1171 και συνεχίστηκε αδιάκοπα τους επόμενους αιώνες. Στο πρώτο μισό του 18ου αιώνα –περίπου το 1725–, ο τότε ιδιοκτήτης, αριστοκράτης Freiherr Achaz Ehrenreich von Hohenfeld, μετέτρεψε αρχιτεκτονικά το κάστρο σε ένα εντυπωσιακό Château σε baroque στιλ. Μεταξύ Α΄ και Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το κάστρο μετατράπηκε σε θερινό ανάκτορο, ενώ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο εδώ διαμελίζονταν Γάλλοι αιχμάλωτοι πολέμου. Από το 1740 μέχρι και το 1995 το κρασί έφτιαχναν μοναχοί του Κιστερκιανού τάγματος από το αββαείο του Zwettl, με πρώτη ύλη από παλιά αμπέλια γύρω από το κάστρο, στους οποίους ακόμα και σήμερα ανήκει η ιδιοκτησία. Το 1996 συμφωνήθηκε η επ’ αόριστον μίσθωση και εκμετάλλευση του κτιρίου, των αμπελώνων και του οινοποιείου από τον Michael Moosbrugger, ο οποίος αρχικά, με τη βοήθεια του γνωστού οινοποιού της περιοχής Willi Bründlmayer, αναβίωσε το κτήμα και τα αμπέλια, όπου και όταν χρειαζόταν, ενώ ακολούθησε σύγχρονες μεθόδους οινοποίησης. Εξακολούθησε να εμπιστεύεται προηγούμενες τεχνικές όπου αυτό ήταν προς όφελος των κρασιών, όπως για παράδειγμα οι αυθόρμητες ζυμώσεις. Γύρω στις μισές φυτεύσεις των περίπου 350 συνολικά στρεμμάτων είναι αφιερωμένες στο Grüner Veltliner και ακολουθούν οι ποικιλίες Riesling, St. Laurent, Zweigelt, Pinot Noir και Merlot. Ο αμπελώνας καλλιεργείται κυρίως βιολογικά και οι περισσότερες εργασίες γίνονται χειρωνακτικά.

Διασχίζοντας το όμορφο εσωτερικό προαύλιο, καταλήγουμε στον χώρο γευσιγνωσίας. Οι περίπου σαράντα ετικέτες του οινοποιείου κατατάσσονται σε τρεις ποιοτικές κατηγορίες, με κορυφαία όλων τη σειρά Schloss Gobelsburg (είκοσι έξι ετικέτες), στην οποία περιλαμβάνονται οι πασίγνωστες single vineyard εμφιαλώσεις. Η μοναδικότητα του κάθε αμπελώνα αντανακλάται στο κάθε κρασί, δίνοντας αντίστοιχα διαφορετικά αποτελέσματα. Grüner Veltliner φυτεμένο σε εδάφη από άμμο και ασβεστούχο πηλό (loess) των αμπελώνων Lamm, Renner, Spiegel και Steinsetz, αλλά και Riesling από τα πετρώδη εδάφη των αμπελώνων Gaisberg, Heiligenstein και Grub. Δοκίμασα δώδεκα single vineyard ετικέτες, οι περισσότερες της κορυφαίας κατηγορίας «Erste Lage», κάτι αντίστοιχο του «Premier Cru», αποκλειστικά από τις ποικιλίες Grüner Veltliner και Riesling. Δοκιμάζοντας διαφορετικές εκδοχές της ίδιας ποικιλίας από διαφορετικά αμπελοτεμάχια, νιώθει κανείς την αποθέωση του terroir. Η κομψότητα και η φινέτσα ήταν κοινοί συντελεστές σε ολόκληρη τη συλλογή της δοκιμής. Τα κρασιά του οινοποιείου Schloss Gobelsburg εξάγονται στη μεγάλη τους πλειονότητα προς πενήντα χώρες σε όλες τις ηπείρους και, αν σας δοθεί η ευκαιρία να τα δοκιμάσετε, θα πρέπει να την αξιοποιήσετε.

WEINGUT HIRSCH
Μερικές από τις ετικέτες του οινοποιείου Hirsch

Σε απόσταση μικρότερη των τριών χιλιομέτρων βρίσκεται το οινοποιείο της οικογένειας Hirsch. Χρειάστηκαν μόλις πέντε λεπτά οδήγησης για να φτάσουμε εκεί, περνώντας στην ανατολική όχθη του ποταμού Kamp. Το σύγχρονο οινοποιείο είναι φιλόξενο και εκπέμπει ταυτόχρονα χαλαρότητα, αλλά και καλαισθησία. Το μεγάλο τραπέζι όπου δοκιμάζει κανείς τα κρασιά βρίσκεται σε μια όμορφη αίθουσα με floor-to-ceiling διάφανες μπαλκονόπορτες, στις οποίες έχουν σηματοδοτηθεί τα πραγματικά αμπελοτόπια που βλέπουμε στο φόντο, αναφέροντας και το υψόμετρο των αντίστοιχων λόφων. Στην ίδια αίθουσα, οι άδειες φιάλες από κρασιά-σύμβολα του διεθνούς αμπελώνα, που βρίσκονται παρατεταγμένες στο πάτωμα στη βάση της τζαμαρίας, μαρτυρούν επικές οινοποσίες από μια πρακτική που αποτελεί μονόδρομο για τους παραγωγούς που θέλουν να έχουν τις γευσιγνωστικές κεραίες τους ανοιχτές. Είχα τη χαρά να γνωρίσω τον ιδιοκτήτη και οινοποιό Johannes Hirsch, ο οποίος μαζί με τη γυναίκα του Sandra καλλιεργεί 310 στρέμματα αμπελώνων σε επιλεγμένες περιοχές του Kamptal. Οι αρχικοί αμπελώνες πέρασαν στα χέρια τους από τους Josef και Christine Hirsch, γονείς του Johannes. Ο Joseph ξεκίνησε με την κληρονομιά 25 στρεμμάτων από τον δικό του πατέρα, ενώ στα τέλη της δεκαετίας του 1970 άρχισε να αγοράζει επιπλέον αγροτεμάχια προς καλλιέργεια, κομμάτια γης που κανείς δεν ήθελε, γιατί ήταν πετρώδη και ψηλά σε επικλινείς λόφους. Εκείνη την εποχή, όλοι ήθελαν να δουλεύουν στα πιο εύκολα πεδινά χωράφια, έτσι οι γείτονες μάλλον θεωρούσαν ότι οι αγορές αυτές ήταν μια τρέλα. Σήμερα βέβαια, αμπελώνες όπως ο Heiligenstein έχουν αποκτήσει τη φήμη και την αξία που τους αναλογούν.

Στο εγχείρημα μαζί και τα παιδιά τους, η κόρη Marie και τα δίδυμα αγόρια Florian και Josef. Η οικογένεια έχει αποφασίσει την αποκλειστική εμφιάλωση όλων των κρασιών με βιδωτά πώματα, ενώ από το 1999 έχει εστιάσει στην επίσης αποκλειστική καλλιέργεια μόνο δύο λευκών ποικιλιών, των Grüner Veltliner και Riesling. Προτιμούν οι όποιες διαφοροποιήσεις στις ετικέτες να προκύπτουν από τους διαφορετικούς αμπελώνες, αναδεικνύοντας τα αμπελοτεμάχια που κατέχει η οικογένεια στις καλύτερες τοποθεσίες: Lamm, Renner, Grub, Gaisberg και Heiligenstein.  Τα αμπέλια καλλιεργούνται βιολογικά με φυσικό λίπασμα από το 1978, αξιοποιώντας την κοπριά από κατσίκες και βουβάλια της διπλανής φάρμας, ενώ τα τελευταία χρόνια καλλιεργούν σύμφωνα με τις αρχές της βιοδυναμικής καλλιέργειας. Υψηλές πυκνότητες φύτευσης, διαχείριση φυλλικού τοιχώματος, αποκλειστικά χειρωνακτικός τρύγος, πίεση ολόκληρων σταφυλιών, αυθόρμητες ζυμώσεις και εκτεταμένη επαφή των κρασιών με τις οινολάσπες τους συντελούν στην παραγωγή μιας εξαιρετικής ποικιλίας κρασιών. Ο παραγωγός έχει επιλέξει τις όψιμες εμφιαλώσεις, που σημαίνει ότι το κάθε single vineyard κρασί εμφιαλώνεται τον Ιούλιο του επόμενου έτους και κυκλοφορεί στην αγορά τον Σεπτέμβριο. Αυτό προσδίδει επιπλέον πόντους ωριμότητας και ισορροπίας σε μια έτσι κι αλλιώς υποδειγματική δουλειά.

Δοκίμασα πέντε πανέμορφα λευκά κρασιά. Ξεκινήσαμε από το βασικό Hirsch Trinkvergnügen από Grüner Veltliner και συνεχίσαμε με δύο single vineyard για την κάθε ποικιλία: Heiligenstein Riesling, Gaisberg Riesling, Grub Grüner Veltliner και Lamm Grüner Veltliner. Κοφτερές οξύτητες, φρεσκάδα, αλλά και ορυκτότητα, δομή, φινέτσα. Η δουλειά, αλλά και η φιλοσοφία της οικογένειας Hirsch μας κέρδισαν ολοκληρωτικά.

WEINGUT FRED LOIMER

Πέντε λεπτά οδήγησης και λιγότερο από τέσσερα χιλιόμετρα μακριά βρίσκεται το μοναδικό οινοποιείο του Fred Loimer. Μια παρόμοια οικογενειακή ιστορία και εδώ, καθώς ο Fred και η σύζυγός του Birgit Loimer μετέτρεψαν το πατρικό οικογενειακό οινοποιείο, που ιδρύθηκε το 1962, σε μια σύγχρονη και μοντέρνα επιχείρηση παραγωγής μοναδικών κρασιών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο νεαρός Fred Loimer, απόφοιτος Οινολογίας από σχετική σχολή της Βιέννης, μετά από ένα πέρασμα από το Nahe της Γερμανίας και το Carneros της Sonoma County στην Καλιφόρνια, εργάστηκε στο οικογενειακό τους οινοποιείο, μαζί με τον ιδρυτή και πατέρα του, Alfred. Εκεί δοκίμασε καινούργιες, τολμηρές πρακτικές, αλλάζοντας πολλές καθιερωμένες διαδικασίες του οινοποιείου. Οινοποίηση της ποικιλίας Grüner Veltliner σε δρύινα γαλλικά βαρέλια, οινοποίηση Chardonnay με τη μέθοδο της Βουργουνδίας –αρκετά σπάνια πρακτική στην Αυστρία την εποχή εκείνη– και ένα γενικότερο φλερτ προς την καινοτομία. Το 1998, ο Fred ανέλαβε πλήρως τις τύχες του οινοποιείου και μόλις δύο χρόνια αργότερα αγόρασε το παλιό θολωτό κελάρι του κάστρου Haindorf, του 18ου αιώνα. Ή μάλλον ό,τι απέμεινε από ένα ακόμα μεγαλύτερο κελάρι, πριν αυτό καταστραφεί στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, λειτουργώντας ως αποθήκη πυρομαχικών. Ακόμα και το μισό κελάρι πάντως εξακολουθεί να είναι δαιδαλώδες και επιβλητικό, με θολωτές αίθουσες και μεγάλους διαδρόμους. Ακριβώς επάνω από ένα τόσο παλιό και παραδοσιακό κελάρι έχτισε έναν μαύρο αφαιρετικό κύβο, παντρεύοντας το παλιό με το καινούργιο σε ένα εντυπωσιακό αρχιτεκτονικό δημιούργημα. Τα 750 στρέμματα αμπελώνων δίνουν την πρώτη ύλη για την παραγωγή περίπου 600.000 φιαλών τον χρόνο. Τα αμπέλια κλαδεύονται και τρυγιούνται χειρωνακτικά. Ο παραγωγός πιστεύει στη βιοποικιλότητα, αφήνοντας στον αμπελώνα άθικτη τη χλωρίδα και την πανίδα που περιβάλλει τα αμπέλια. Το λίπασμα παράγεται ως κομπόστ από τις κληματίδες του κλαδέματος, το κλάδεμα των δέντρων, τα τσίπουρα από την οινοποίηση (πιεσμένα σταφύλια) και την κοπριά των ζώων. To 2006, το οινοποιείο αποφάσισε να στραφεί στη βιοδυναμική καλλιέργεια. Και, καθώς δηλώνουν, όπως δεν μπορείς να είσαι «ολίγον έγκυος», έτσι δεν μπορείς να είσαι και «ολίγον βιοδυναμιστής». Έτσι, η βιοδυναμική προσέγγισή τους θεωρεί το οινοποιείο ως ολότητα, έναν ζωντανό οργανισμό, ένα σύστημα που περιλαμβάνει τους αμπελώνες, τα κτίρια, τα φυτά και τα ζώα. Στο ίδιο σύστημα εντάσσονται επίσης οι άνθρωποι που δουλεύουν στο οινοποιείο, αλλά και όσοι απολαμβάνουν τα κρασιά Loimer. Οι αυθόρμητες ζυμώσεις σε ανοξείδωτες δεξαμενές και δρύινα βαρέλια έχουν ως αποτέλεσμα τη διάπλαση κρασιών με χαρακτήρα και σημαντικές δυνατότητες παλαίωσης. Σήμερα, όλα τα single vineyard κρασιά ωριμάζουν σε μεγάλα βαρέλια ακακίας 2,5 τόνων, με μακρά επαφή με τις οινολάσπες τους.

Μετά από μια μεγάλη βόλτα στο αμπέλι με τις υπαίθριες σόμπες, που χρησιμοποιούνται την άνοιξη κατά την περίοδο της ανθοφορίας σε περίπτωση παγωνιάς, αλλά και στο οινοποιείο και στο δαιδαλώδες κελάρι, επιστρέψαμε στη σύγχρονη, μοντέρνα αίθουσα του οινοποιείου για ένα αξέχαστο flight κρασιών ανάμεσα σε διαφορετικές ποικιλίες, σοδειές και αμπελοτόπια. Δοκιμάσαμε Grüner Veltliner και Riesling από αμπελοτόπια όπως τα Loiserberg, Käferberg, Steinmassl, Seeberg, Heiligenstein και Berg Vogelsang. Στο τέλος, είχα μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον Fred Loimer σχετικά με τη δουλειά του, η οποία έτσι κι αλλιώς «μιλάει» έντονα και ζωηρά μέσα από το ποτήρι.

Μετά τα τρία μοναδικά οινοποιεία του Kamptal αναχώρησα, με τελευταία στάση το Wachau και το μυθικό οινοποιείο Franz Hirtzberger, τριάντα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά, στις όχθες του Δούναβη.

Δείτε Επίσης

Wachau

WEINGUT FRANZ HIRTZBERGER
Το κελάρι του Weingut Fred Loimer, όπου φυλάσσονται τα περίφημα κρασιά

Κινούμενος πλάι στον ποταμό Δούναβη, το τοπίο αλλάζει δραματικά. Τα αμπέλια βρίσκονται πλέον σε πλαγιές, πολλές φορές με μεγάλες κλίσεις, ώστε τα φυτά να φωτοσυνθέτουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, αλλά και το αμπέλι να μη «μουλιάζει» από τις βροχές και να αποστραγγίζεται καλά. Η γοητεία που ασκούν οι αμπελώνες του Wachau δικαιολογούν απόλυτα την επιλογή και την κατάταξή τους στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 2000. Μόλις έφτασα στο Spitz, ένα μικρό παραδουνάβιο χωριουδάκι, αναζήτησα το οινοποιείο της οικογένειας Hirtzberger. Αντίκρισα ένα ασβεστωμένο διατηρητέο σπίτι του 13ου αιώνα, στο οποίο ζει μέχρι και σήμερα η οικογένεια. Είναι το ίδιο σπίτι στο οποίο έχουν ζήσει πέντε γενιές Hirtzberger, συνεπώς έχει μακρά ιστορία, τόσο ανθρώπινη όσο και οινική. Μου προτάθηκε να επισκεφθούμε πρώτα τον αμπελώνα με την ονομασία Singerriedel πίσω από το σπίτι-οινοποιείο, έναν από τους πιο εντυπωσιακούς αμπελώνες που έχω συναντήσει ποτέ. Πλαγιές, πεζούλες, πέτρινα τοιχάκια και αειθαλή αμπέλια της ποικιλίας Riesling κόβουν την ανάσα. Σε αυτόν τον τόπο καλλιεργούνται αμπέλια και σταφύλια από τον 12ο αιώνα.

Ο Franz Hirtzberger ανέλαβε τις τύχες του οινοποιείου από τον πατέρα του το 1983. Το οινοποιείο παραμένει μέχρι και σήμερα οικογενειακή υπόθεση. Ο Franz Hirtzberger ασχολείται με την εποπτεία των αμπελώνων, η σύζυγός του Irmgard με το εμπορικό κομμάτι, ο γιος τους Franz φροντίζει να πραγματοποιεί προσεκτικές οινοποιήσεις ελάχιστης παρέμβασης, ενώ ορισμένοι έμπειροι επαγγελματίες συμπληρώνουν δυναμικά την ομάδα. Οι άνθρωποι του οινοποιείου Hirtzberger τρυγούν πάντα τα σταφύλια σε πλήρη ωριμότητα, ενώ η οινοποίηση όλων των κρασιών γίνεται σε ανοξείδωτες δεξαμενές και η ωρίμανση σε μεγάλες ξύλινες δεξαμενές τριάντα έως πενήντα εκατόλιτρων. Τα διάσημα αμπέλια-ταράτσες ή αναβαθμίδες της οικογένειας φέρουν τα ακόλουθα τοπωνύμια: Singerriedel, Honivogl, Rotes Tor, Hochrain, Axpoint, Pluris και Steinborz, και όλα μαζί αθροίζουν εκατόν πενήντα στρέμματα. Η συντριπτική πλειονότητα των φυτεύσεων αποτελείται από τις ποικιλίες Grüner Veltliner και Riesling, ενώ τα πολυτιμότερα κρασιά του οινοποιείου με την ένδειξη Smaragd περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα πολυπόθητα Honivogl Grüner Veltliner και Singerriedel Riesling. Βασική αρχή του οινοποιείου αποτελεί η αυθεντική αποτύπωση του terroir και της κάθε εσοδείας. Ένα αμάλγαμα μοντέρνων και κυρίως παραδοσιακών τεχνικών δημιουργεί μια ακλόνητη σιγουριά που αποπνέει η τόσο μακρά οινοποιητική παράδοση.

Ορυκτότητα, καθαρότητα, ένταση, δομή, κομψότητα και διάρκεια. Μοναδικές ποιότητες που βίωσα δοκιμάζοντας κρασιά επιπέδου Smaragd, όπως τα Grüner Veltliner από τα αμπελοτόπια Kirchweg, Axpoint, Rotes Tor, αλλά και το Riesling από το Hochrain. Κάθε φορά που δοκιμάζω τα κορυφαία κρασιά της Αυστρίας, επιβεβαιώνεται η αίσθησή μου ότι αυτά ανήκουν στη λίστα των καλύτερων λευκών κρασιών του κόσμου. g

 

Hλεκτρονική έκδοση του free press περιοδικού.
Δεν επιτρέπεται η αναδημοσίευση ή η αποσπασματική μεταφορά κειμένων χωρίς τη γραπτή συναίνεση των κατόχων των δικαιωμάτων.


© 2020 Grape Magazine. All Rights Reserved.