Η χρήση του μούστου στις ζύμες δεν είναι καθόλου καινούργια. Στην ελληνική κουζίνα του τρύγου, πέρα από τα γνώριμα μουστοκούλουρα και τις μουστόπιτες, συναντάμε και ψωμιά με μούστο. Στο Σουφλί, για παράδειγμα, το μουστόψωμο ανήκει στις παραδοσιακές παρασκευές της εποχής της οινοποίησης, μαζί με τον μουστοτραχανά και τη μουσταλευριά. Είναι μια όμορφη υπενθύμιση μιας εποχής όπου ο μούστος δεν προοριζόταν μόνο για το κρασί. Όσο ήταν ακόμη φρέσκος, περνούσε σχεδόν κατευθείαν από το πατητήρι στην κουζίνα και αξιοποιούνταν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.
Και έχει ενδιαφέρον το τι κάνει ο μούστος μέσα στο ψωμί. Τα φυσικά του σάκχαρα, κυρίως γλυκόζη και φρουκτόζη, συμμετέχουν στη ζύμωση, δίνουν μια ήπια φυσική γλύκα και βοηθούν την κόρα να αποκτήσει πιο βαθύ χρώμα στο ψήσιμο. Παράλληλα, τα οργανικά οξέα και τα αρωματικά συστατικά του σταφυλιού προσθέτουν κάτι που δεν μπορεί να δώσει η απλή ζάχαρη: μια ελαφριά φρουτώδη οξύτητα και μεγαλύτερη πολυπλοκότητα στη γεύση.
Σε αυτή τη συνταγή χρησιμοποιούμε τον μούστο ως μέρος των υγρών της ζύμης και προσθέτουμε σταφίδες, αφήνοντας έτσι το σταφύλι να εμφανιστεί στο ίδιο καρβέλι σε δύο διαφορετικές μορφές, ως φρέσκος χυμός και ως αποξηραμένος καρπός. Το αποτέλεσμα δεν είναι ένα γλυκό ψωμί με την έννοια του τσουρεκιού, αλλά ένα μαλακό, ελαφρά γλυκό καρβέλι με γεμάτη γεύση, αρώματα σταφυλιού και σταφίδας, και μια όμορφα ψημένη, αρωματική κόρα.
Μπορούμε να το απολαύσουμε σκέτο όσο είναι ακόμη φρέσκο ή ελαφρά φρυγανισμένο, με καλό βούτυρο και μαρμελάδες εποχής, όπως σύκο ή δαμάσκηνο. Ίσως, όμως, ο πιο ενδιαφέρων συνδυασμός να είναι με τυριά με χαρακτήρα. Η διακριτική γλύκα του μούστου και της σταφίδας αγαπά τα ώριμα και αλμυρά τυριά, από μια παλαιωμένη γραβιέρα μέχρι ένα καρίκι Τήνου ή ένα οινοτύρι, δημιουργώντας εκείνη την ισορροπία γλυκού, αλμυρού και ελαφρά όξινου που κάνει το ψωμί να λειτουργεί εξίσου καλά στο πρωινό όσο και σε ένα τραπέζι με τυριά και κρασί.
Μια σημαντική σημείωση: Η γλυκύτητα και η πυκνότητα του φρέσκου μούστου διαφέρουν αρκετά, ανάλογα με το σταφύλι. Γι’ αυτό προσθέτουμε το νερό σταδιακά, κρίνοντας πόσο χρειάζεται ανάλογα με την υφή της ζύμης. Θέλουμε να είναι μαλακή και ελαστική, ελαφρώς κολλώδης, αλλά όχι υδαρής.
Συνολικός χρόνος
Περίπου 1 ώρα και φούσκωμα
Υλικά για 1 μεγάλο καρβέλι
- 500 γρ. αλεύρι για ψωμί ή δυνατό αλεύρι
- 7 γρ. ξηρή μαγιά
- 250 ml φρέσκος μούστος, σε θερμοκρασία δωματίου
- 100–120 ml χλιαρό νερό
- 40 ml εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο
- 8 γρ. αλάτι
- 1 κ.γ. κανέλα
- 100 γρ. σταφίδες
- 1 κ.σ. σουσάμι, προαιρετικά, για την επιφάνεια
Εκτέλεση
- Μουλιάζουμε τις σταφίδες για 10 λεπτά σε χλιαρό νερό και τις στραγγίζουμε πολύ καλά. Τις στεγνώνουμε με χαρτί κουζίνας.
- Σε μεγάλο μπολ ανακατεύουμε το αλεύρι με τη μαγιά και την κανέλα.
- Προσθέτουμε τον μούστο, τα 100 ml νερό και το ελαιόλαδο και αρχίζουμε να ανακατεύουμε. Προσθέτουμε το αλάτι και ζυμώνουμε για 8–10 λεπτά, μέχρι να έχουμε μια μαλακή, ελαστική ζύμη. Αν είναι πολύ σφιχτή, προσθέτουμε σταδιακά λίγο από το υπόλοιπο νερό. Θέλουμε η ζύμη να είναι μαλακή και ελαφρώς κολλώδης, όχι στεγνή.
- Προσθέτουμε τις σταφίδες προς το τέλος του ζυμώματος και δουλεύουμε τη ζύμη όσο χρειάζεται για να μοιραστούν ομοιόμορφα.
- Μεταφέρουμε σε ελαφρά λαδωμένο μπολ, σκεπάζουμε και αφήνουμε σε ζεστό σημείο για περίπου 1–1½ ώρα ή μέχρι να διπλασιαστεί σε όγκο.
- Ξεφουσκώνουμε απαλά τη ζύμη πιέζοντας μαλακά με την παλάμη προς τα κάτω.
- Σχηματίζουμε ένα στρογγυλό ή μακρόστενο καρβέλι και το τοποθετούμε σε ταψί στρωμένο με λαδόκολλα. Σκεπάζουμε και αφήνουμε να φουσκώσει ξανά για 35–45 λεπτά.
- Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 200°C στις αντιστάσεις.
- Χαράζουμε την επιφάνεια του ψωμιού με κοφτερό μαχαίρι και, αν θέλουμε, τη βρέχουμε ελαφρά και πασπαλίζουμε με σουσάμι.
- Ψήνουμε για 15 λεπτά στους 200°C, χαμηλώνουμε στους 185°C και συνεχίζουμε για περίπου 25 λεπτά, μέχρι το ψωμί να πάρει βαθύ χρυσαφένιο χρώμα και να ακούγεται κούφιο όταν το χτυπάμε από κάτω.
- Το μεταφέρουμε σε σχάρα και το αφήνουμε να κρυώσει εντελώς πριν το κόψουμε.









