Το Grape Business ταξιδεύει στον κρητικό αμπελώνα και καταγράφει παραγωγή, οινοποιεία, ποικιλίες, τιμές, τουρισμό και τις προκλήσεις για το κρητικό κρασί.

Πέντε πολύ γεμάτες μέρες σε 24 οινοποιεία, μας δίνουν μια συνολική εικόνα της παραγωγής οίνου στην Κρήτη. Αν όσα είδαμε χωρούσαν σε μια γραμμή, θα λέγαμε “Δεν μπορούσαμε να φανταστούμε πόσα πράγματα συμβαίνουν εκεί”. Ωστόσο, μια πιο αναλυτική ματιά αποκαλύπτει ότι αυτά που συμβαίνουν δεν είναι απαραίτητο ότι θα οδηγήσουν την Κρήτη μέχρι και την κορυφή του ελληνικού κρασιού.

Όταν ξεκινήσαμε να σχεδιάζουμε το οδοιπορικό στην Κρήτη με τη βοήθεια του Wines of Crete και ιδιαίτερα του χρόνου που μας πρόσφερε, η διευθύντριά του, Έλλη Γκίκα, θεωρούσαμε δεδομένο ότι από τα 24 οινοποιεία που εκδήλωσαν ενδιαφέρον για την επίσκεψή μας, ίσως για τα μισά, θα χρειάζονταν να χρησιμοποιήσουμε το εργαλείο της τηλεδιάσκεψης. Τελικά, κάτι τέτοιο δεν χρειάστηκε, καθώς το κοντέρ έγραψε πάνω από 1.500 χιλιόμετρα και μόλις 4 οινοποιεία “επισκεφθήκαμε” με τηλεδιάσκεψη γιατί οι εκπρόσωποί τους απουσίαζαν τις ημέρες που βρισκόμασταν εκεί. Οφείλουμε μια συγγνώμη στον Μάνθο Γαλιτάκη, οινολόγο στη Μονή Τοπλού, γιατί μια αλλαγή προγράμματος της τελευταίας στιγμής δεν μας επέτρεψε να φτάσουμε μέχρι εκεί.

Η Κρήτη είναι “τεράστια” και πολλοί, ειδικά ντόπιοι, θεωρούν ότι θα μπορούσε να είναι πλήρως αυτόνομη από την υπόλοιπη Ελλάδα. Η ενεργειακή σύνδεση με την Πελοπόννησο, μέσω της οποίας θα φτάνει στην “πάνω” Ελλάδα, ένα μεγάλο ποσοστό του αιολικού δυναμικού του νησιού, θολώνει κάπως αυτό το όραμα, αλλά ποτέ δεν ξέρεις. Το νησί έχει 3 μεγάλες οινικές ζώνες ΠΟΠ, τα Πεζά, τις Αρχάνες και τις Δαφνές και μια μικρότερη οινική ζώνη στη Σητεία. Οι τρεις πρώτες ζώνες συγκεντρώνουν περίπου το 70% του συνολικού οινοποιήσιμου σταφυλιού της Κρήτης. Ωστόσο, αν κάποιος δει την εικόνα από ψηλά, καταλαβαίνει ότι η Κρήτη είναι ένας τεράστιος ελαιώνας. Η παραγωγή του κρητικού λαδιού ξεπερνά τους 100.000 τόνους ετησίως, ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες, όταν ο κρητικός αμπελώνας έκτασης περίπου 222.000 στρεμμάτων (Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ) δίνει περίπου 53.000 τόνους οινοποιήσιμου σταφυλιού (44.000 στρέμματα οινοποιήσιμων σταφυλιών x 1.200 κιλά ανά στρέμμα), δεδομένου ότι το μεγαλύτερο ποσοστό του αμπελώνα είναι καλλιεργημένο με βρώσιμο σταφύλι. Αξίζει να σημειώσουμε ότι στην εποχή της Ενετοκρατίας, η Κρήτη εξήγαγε περίπου 100.000 τόνους από την περίφημη ποικιλία Malvasia di Candia Aromatica.

Μέσα από αυτά τα μεγέθη γεννιέται και το πρώτο ενδιαφέρον δίλημμα σχετικά με το μέλλον του Κρητικού κρασιού. Μπορεί το νησί να βασιστεί μόνο στον αμπελώνα του για να καλύψει την εγχώρια ζήτηση και κυρίως τους επισκέπτες του. Η απάντηση σε αυτή τη φάση είναι ξεκάθαρα “Όχι”. Πριν ακόμα ξεκινήσει να λειτουργεί το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι, η Κρήτη υποδέχεται πάνω από 6 εκατομμύρια τουρίστες κάθε χρόνο με νέο ρεκόρ το 2025, όταν η Σαντορίνη υποδέχεται λίγο πάνω από 2 εκατομμύρια τουρίστες κάθε χρόνο, με εξαίρεση το 2025 που οι αφίξεις ήταν σημαντικά μειωμένες λόγω των σεισμών. Η λειτουργία του αεροδρομίου στο Καστέλι αναμένεται να προσθέσει έως και 18.000.000 επιβάτες ετησίως.

Όπως λέει ο πρόεδρος του Wines of Crete, Στέλιος Ζαχαριουδάκης «Θα πρέπει να αποφασίσουμε ποιο κρασί θα ονομάζουμε Κρητικό και κατ’ επέκταση η ζήτησή του να διαμορφώσει την τιμή που το πουλάμε». Με την άποψη αυτή συμφωνούν οι περισσότεροι από τους οινοποιούς του νησιού, οπότε μένει να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο, το οποίο θα εξασφαλίζει ότι υπάρχουν κανόνες και τηρούνται.

Ως επέκταση του πρώτου διλήμματος αναδεικνύεται ένα δεύτερο δίλημμα, ποιες από τις 11 τοπικές ποικιλίες που καλλιεργούνται στο νησί, θα οδηγήσουν την αναγνωρισιμότητα του Κρητικού κρασιού, δημιουργώντας brand names αντίστοιχα με το Σαντορινιό Ασύρτικο. Σε αυτό το δίλημμα δεν πήραμε ξεκάθαρη απάντηση, Βιδιανό, Λιάτικο και Μοσχάτο Σπίνας φαίνεται να έχουν ένα προβάδισμα, αλλά πολλοί από τους οινοποιούς έχουν όραμα και για άλλες ποικιλίες, μεταξύ των οποίων υπάρχουν και κάποιες που δεν είναι Κρητικές. Το Ασύρτικο για παράδειγμα φαίνεται να ριζώνει καλά στη γη της Κρήτης.

Αυτή είναι η μεγαλύτερη συμπύκνωση που μπορέσαμε να κάνουμε στα συμπεράσματά μας, μετά από 5 μέρες λιάσιμο κάτω από τον Κρητικό ήλιο. Για περισσότερη πληροφορία θα χρειαστεί να συνεχίσετε παρακάτω.

Σε 8 οινοποιεία πάνω από το 90% της οινικής παραγωγής του νησιού

Λιγότερα από 10 οινοποιεία της Κρήτης παράγουν πάνω από το 85% του κρασιού, ενώ όλα τα υπόλοιπα ανήκουν στη μικρή κατηγορία με παραγωγές που δεν ξεπερνούν τις 120.000 φιάλες, συχνά πολύ λιγότερες. Στα περισσότερα μικρά οινοποιεία οι εγκαταστάσεις είναι σύγχρονες και νοικοκυρεμένες με τις δεξαμενές σκιασμένες, όμορφους επισκέψιμους χώρους και περιβάλλοντα τοπία που παραπέμπουν σε μεγάλη ταξιδιωτική εμπειρία. Όσον αφορά τη γαστρονομία και τις τουριστικές υποδομές του νησιού, δύσκολα θα καταφέρει κάποιος να μη βρει αυτό που του ταιριάζει. Ωστόσο, στην κρητική εστίαση παρατηρήσαμε κάτι που με ελάχιστες εξαιρέσεις ισχύει για όλες τις οινικές περιοχές στην Ελλάδα. Οι επιχειρηματίες δεν υποστηρίζουν τον αμπελώνα του τόπου τους. Το χύμα κρασί έχει τον πρώτο λόγο και στις λίστες κρασιών, οι τοπικοί οίνοι είναι η μειονότητα, ακόμα και σε μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες. Η αλλαγή αυτής της εικόνας είναι μια από τις προσπάθειες που καταβάλλει το Wines of Crete, αλλά συναντά πολλά εμπόδια, κυρίως από την αφθονία του χύμα κρασιού.

“Πρέπει να είμαστε μέσα στην αγορά.”, μας είπαν οι περισσότεροι από τους εκπροσώπους των οινοποιείων, “Οπότε είναι πολύ δύσκολο σε αυτή τη φάση να αφαιρέσουμε τον ασκό από την παραγωγή μας.”

Η κατάσταση αυτή είναι πολύ δύσκολο να αλλάξει και μάλλον η κατανάλωση χύμα κρασιού θα αυξηθεί, καθώς τα 10 έως 15 εκατομμύρια επιπλέον επισκεπτών που αναμένεται να φτάνουν κάθε χρόνο από το αεροδρόμιο στο Καστέλι, θα δημιουργήσουν την ανάγκη για ακόμα μεγαλύτερες εισαγωγές κρασιού στην Κρήτη. Οπότε, χρειάζεται επένδυση από τον κάθε επιχειρηματία εστίασης να πείσει τον πελάτη του να δοκιμάσει ένα «διαφορετικό» κρασί και με αυτόν τον τρόπο να αρχίσει να τον μυεί στα χαρακτηριστικά των τοπικών οίνων.

Με την «ακρίβεια» της ανάλυσης που μας έδωσε η επίσκεψη σε 24 οινοποιεία, το εμφιαλωμένο κρασί που παράγεται στην Κρήτη, κινείται κατά μέσο όρο στην τιμή από 8 έως 9 ευρώ η φιάλη, τιμή ραφιού. Ο Στέλιος Ζαχαριουδάκης, αλλά και πολλοί από τους οινοποιούς με τους οποίους μιλήσαμε, θεωρούν ότι η τιμή θα μπορούσε να είναι αρκετά ψηλότερα, αλλά αυτό μένει να αποδειχτεί στην πράξη.