Η Μαλαγουζιά έχει καταφέρει μέσα σε λίγες δεκαετίες να γίνει μία από τις πιο αναγνωρίσιμες ελληνικές ποικιλίες. Από τη Μακεδονία μέχρι την Κρήτη, χιλιάδες στρέμματα έχουν φυτευτεί με το σταφύλι που πριν από μερικές δεκαετίες κινδύνευε να εξαφανιστεί. Ενώ είναι γνωστή η συμβολή του Βαγγέλη Γεροβασιλείου στη διάσωση της ποικιλίας, η εξάπλωσή της και τα διαφορετικά στυλ κρασιών ανά περιοχή δεν είναι ταυτισμένα με τη γεωγραφική περιοχή από την οποία προέρχεται.

Κι αυτό γιατί, σε μεγάλο βαθμό, ο τόπος που καταγράφεται ως γενέτειρα της Μαλαγουζιάς δεν ανήκει στις προβεβλημένες οινικές ζώνες της Ελλάδας. Οι πρώτες αναφορές της ποικιλίας συνδέονται με την Αιτωλοακαρνανία και την περιοχή του Μεσολογγίου. Εκεί, στο Λεσίνι, λίγα χιλιόμετρα από τη λιμνοθάλασσα, δραστηριοποιείται το Οινοποιείο Σωτηρίου, μια οικογενειακή επιχείρηση που τα τελευταία χρόνια επιχειρεί να αναδείξει όχι μόνο τη Μαλαγουζιά αλλά και μια σειρά ποικιλιών με βαθιές ρίζες στη δυτική Ελλάδα.

Η ιστορία του οινοποιείου ξεκινά το 1996 από τον Δημήτρη και τη Φρόσω Σωτηρίου. Σήμερα το οινοποιείο βρίσκεται στα χέρια της δεύτερης γενιάς της οικογένειας. Ο Βασίλης Σωτηρίου, υπεύθυνος για τους αμπελώνες, σπούδασε γεωπονία στη Θεσσαλονίκη και απέκτησε εμπειρία σε αμπελουργικές περιοχές όπως η Πορτογαλία και το Marlborough της Νέας Ζηλανδίας. Ο Παναγιώτης Σωτηρίου σπούδασε αμπελουργία και οινολογία στη Βουργουνδία και εργάστηκε σε μερικές από τις πιο γνωστές οινικές περιοχές της Γαλλίας, μεταξύ των οποίων το Vosne-Romanée και η Beaune, ενώ πέρασε επίσης από τη Νέα Ζηλανδία.

«Ο βασικός στόχος μας είναι ένα ποιοτικό αμπέλι», λέει ο Παναγιώτης Σωτηρίου. Η φράση περιγράφει τη λογική και τη φιλοσοφία που διατρέχει όλη τη δουλειά τους. Οι οινοποιήσεις ακολουθούν το αμπέλι και όχι το αντίστροφο.

Πρόκειται για ποικιλίες που συνδέονται άμεσα με τη δυτική Ελλάδα και τα Ιόνια νησιά. Το Αυγουστολίδι, γνωστό κυρίως από την Κεφαλονιά και τη Ζάκυνθο, όπου το συναντάμε ως Γουστολίδι και Βοστιλίδι, παραμένει σχετικά σπάνιο εκτός των Επτανήσων. Η παρουσία του στο Λεσίνι του Μεσολογγίου έρχεται να αναβιώσει τις παλιές σχέσεις ανάμεσα στη Στερεά και τα νησιά του Ιονίου, που διαμόρφωσαν και τον αμπελουργικό χάρτη της περιοχής και κατ’ επέκταση το εμπόριο, πριν ανοίξουν τα περάσματα από την Κυλλήνη ή ακόμα και από την Πάτρα.

Η πιο γνωστή ετικέτα του οινοποιείου είναι η Μαλαγουζιά «Μαγγανάς», που προέρχεται από αμπελοτεμάχια στο Λεσίνι και στα Σταμνά Μεσολογγίου. Για την οικογένεια Σωτηρίου, η ποικιλία έχει ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή συνδέεται με τον τόπο καταγωγής της. Σήμερα που η Μαλαγουζιά καλλιεργείται σχεδόν παντού, το ενδιαφέρον τους εστιάζει στην προσπάθεια να αποτυπωθεί η δική της εκδοχή μέσα από το περιβάλλον του Μεσολογγίου.

Οι αμπελώνες βρίσκονται κοντά στη λιμνοθάλασσα και στη θάλασσα. Η οικογένεια θεωρεί ότι αυτή η γειτνίαση με το νερό επηρεάζει τον χαρακτήρα των κρασιών και συχνά αναφέρεται στην αίσθηση αλμύρας που εμφανίζεται στην επίγευση.

Πρόκειται για ένα κρασί που αναδεικνύει τον αρωματικό χαρακτήρα της ποικιλίας, με άνθη λεμονιάς, εσπεριδοειδή και εξωτικά φρούτα, διατηρώντας παράλληλα ισορροπία και φρεσκάδα.

Σε διαφορετική κατεύθυνση κινείται ο Πόθος, η πιο φιλόδοξη εκδοχή της Μαλαγουζιάς. Τα σταφύλια προέρχονται από αμπέλια ηλικίας περίπου 25 ετών στις πλαγιές της Αιτωλοακαρνανίας και το κρασί ζυμώνει και ωριμάζει σε δρύινα βαρέλια 500 λίτρων για επτά μήνες με τακτικό bâtonnage. Το αποτέλεσμα συνδυάζει τα τυπικά αρώματα της ποικιλίας, όπως το γιασεμί και τα εσπεριδοειδή, με νότες βανίλιας, αποκτώντας μεγαλύτερο όγκο και δυνατότητα παλαίωσης.

Η Στάμνα, η οποία διακρίθηκε στα Great Greek Wines 2025, και ο Ίμερος προέρχονται από αμπελώνες της Αιτωλοακαρνανίας και παρουσιάζουν μια ξηρή εκδοχή της ποικιλίας, μακριά από την εικόνα που έχει δημιουργηθεί από τα παραδοσιακά γλυκά κρασιά. Και στις δύο περιπτώσεις κυριαρχούν τα κόκκινα φρούτα, το κεράσι και τα φυτικά στοιχεία, με τη δεύτερη εκδοχή να έχει περάσει ένα διάστημα σε βαρέλι που αναδεικνύει νότες βανίλιας, σε συνδυασμό με τη φρεσκάδα και την οξύτητα που αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά του στυλ που επιδιώκει το οινοποιείο.

Η γκάμα συμπληρώνεται από το Άτροπος, ένα λευκό κρασί από Αυγουστολίδι, και το Αρμυρίκι, ένα ροζέ κρασί από Μοσχάτο Αμβούργου, μια ακόμη ετικέτα που διευρύνει τη γκάμα και αποτυπώνει τη διάθεση πειραματισμού με λιγότερο αναμενόμενες ποικιλίες.

Το 2025 το οινοποιείο βρέθηκε στο επίκεντρο της προσοχής όταν η «Στάμνα Μαυροδάφνη 2024» συμπεριλήφθηκε στη λίστα των Great Greek Wines. Η διάκριση αυτή έφερε το όνομα του οινοποιείου σε ένα ευρύτερο κοινό και επιβεβαίωσε την ανοδική πορεία των τελευταίων ετών.

Ακόμη και οι ετικέτες των κρασιών παραπέμπουν στον τόπο. Τα σχέδια είναι εμπνευσμένα από το έργο της Βάσως Κατράκη, της σπουδαίας χαράκτριας από το Αιτωλικό, μιας μορφής που παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την πολιτιστική ιστορία της περιοχής.

Σε μια περιφερειακή ενότητα που σπάνια βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων για το ελληνικό κρασί, το Οινοποιείο Σωτηρίου ακολουθεί μια πορεία βασισμένη στις τοπικές ποικιλίες και στη σταδιακή εξέλιξη. Η Μαλαγουζιά, το Αυγουστολίδι και η Μαυροδάφνη αποτελούν τον πυρήνα αυτής της προσπάθειας. Το ενδιαφέρον είναι ότι τα κρασιά προέρχονται από έναν τόπο που έχει πολύ περισσότερη σχέση με την ιστορία αυτών των ποικιλιών απ’ όσο συνήθως πιστεύουμε.