Κατά κάποιον τρόπο, γεννήθηκα παιδί της Μυκόνου.
Κάθε καλοκαίρι, η μητέρα μου κι εγώ επιβιβαζόμασταν στο πλοίο από τον Πειραιά που έκανε τη γραμμή Σύρος-Τήνος-Μύκονος. Θυμάμαι ακόμη μερικά πραγματικά δύσκολα ταξίδια, με θάλασσες τόσο άγριες που ανάγκαζαν τους επιβάτες να αποβιβαστούν στη Μύκονο με λάντζες.
Πολύ συχνά, όμως, κατεβαίναμε για λίγο στην Τήνο, με τον επιβλητικό Ναό της Παναγίας της Ευαγγελίστριας, για το ετήσιο προσκύνημα της μητέρας μου, γιατί μέχρι το τέλος κάθε χειμώνα κάποιος από εμάς είχε συνήθως σπάσει ένα πόδι, ανοίξει το κεφάλι του, στραμπουλήξει έναν αστράγαλο ή υποστεί κάποια άλλη παιδική καταστροφή που απαιτούσε θεία παρέμβαση. Και ύστερα, αφού εκείνη έλεγε το ευχαριστώ της, παίρναμε το επόμενο πλοίο και συνεχίζαμε για τη Μύκονο.

Ποτέ δεν μου άρεσε ιδιαίτερα η Τήνος. Για μένα ήταν απλώς εκείνο το βαρετό λιμάνι όπου το πλοίο σταματούσε πριν φτάσει στη Μύκονο. Μέχρι το 2008. Μέχρι που γνώρισα τον Δημήτρη. Μέσα από εκείνον γνώρισα την Τήνο.
Ήρθαμε στο νησί για πρώτη φορά το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος. Εκείνο το πρώτο πρωινό, όταν αντίκρισα τον όρμο του Ρόχαρη, την ερωτεύτηκα. Και ύστερα άρχισα να την ανακαλύπτω: τα χωριά, τους περιστεριώνες, τα μονοπάτια και τις ταβέρνες που έμοιαζαν να εμφανίζονται ακριβώς τη στιγμή που τις χρειαζόσουν. Και, φυσικά, τις παραλίες της.
Για πολλά χρόνια ένιωθα πως η Τήνος κρατούσε ένα μυστικό. Οι περισσότεροι επισκέπτες έμεναν στη Χώρα και γύρω από την Παναγία, σε αυτό που ονομαζόταν προσκυνηματικός τουρισμός. Οι υπόλοιποι απολαμβάναμε όλα όσα το νησί έκρυβε ήσυχα από τις μάζες.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, αυτό έχει αλλάξει. Η Τήνος δεν είναι πια το καλύτερα κρυμμένο μυστικό των Κυκλάδων. Έχει γίνει προορισμός από μόνη της. Εμφανίζεται σε ταξιδιωτικούς οδηγούς, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε κάθε λίστα με τους «must» καλοκαιρινούς προορισμούς. Και δικαίως: είναι ένα πανέμορφο νησί.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν στιγμές που μου λείπει η Τήνος που πρωτογνώρισα. Η πιο ήσυχη, η πιο ανεπιτήδευτη.
Το πραγματικό μυστικό, αν με ρωτάτε, είναι ο χρόνος. Ελάτε τον Μάιο. Ελάτε τον Ιούνιο. Ελάτε τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, όταν η θάλασσα είναι στα καλύτερά της. Ελάτε τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο, όταν το νησί είναι καταπράσινο και γεμάτο αγριολούλουδα.
Αφήστε με να σας τη δείξω, να ανακαλύψουμε την Τήνο μαζί.
Ο άνεμος…
Είναι η πρώτη λέξη που σου έρχεται στο μυαλό όταν σκέφτεσαι την Τήνο – ή τουλάχιστον έτσι θα έπρεπε να είναι. Ο αέρας εδώ μπορεί να γίνει αδυσώπητος, ιδιαίτερα τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Υπήρξαν καλοκαίρια που, μέσα σε τριάντα ημέρες, καταφέραμε να καθίσουμε στη βεράντα μας για καφέ μόλις δύο ή τρεις φορές.
Ξέρεις ότι έχεις γίνει πραγματικός Τηνιακός – Ντηνιακός, όπως αποκαλούν οι ντόπιοι χαϊδευτικά τον εαυτό τους – όταν αρχίζεις να αγαπάς τον βοριά. Μου πήρε καιρό.
Οι μυρωδιές..
Στρίβεις στη στροφή του Ρόχαρη, εκεί όπου βρίσκεται το σπίτι μας, και το άρωμα του άγριου θυμαριού σε χτυπά αμέσως. Κατεβαίνεις στην παραλία και όλα μυρίζουν αλάτι και θάλασσα. Ακόμη και τη στιγμή που κατεβαίνεις από το πλοίο, πριν καλά-καλά φτάσεις, ο βοριάς μυρίζει ήδη Τήνο.

Τι να δείτε:
Η Καρδιανή παραμένει ένα από τα αγαπημένα μου χωριά στο νησί. Ένας μεσαιωνικός κυκλαδίτικος οικισμός, όπου περιπλανιέσαι σε λιθόστρωτα σοκάκια ανάμεσα σε πέτρινους τοίχους χτισμένους σαν οχυρώσεις. Χτίστηκε ψηλά στον γκρεμό για προστασία από τους πειρατές. Κάντε μια βόλτα για να δείτε τις μαρμάρινες πλύστρες του χωριού, τα άλλοτε «πλυντήρια» των γυναικών, που τροφοδοτούνταν από φυσικές πηγές. Η Τήνος ποτέ δεν είχε εύκολη σχέση με το νερό, γι’ αυτό και οι κοινόχρηστες αυτές πλύστρες έγιναν μικροί κοινωνικοί πυρήνες της ζωής του χωριού.
Καθώς περπατάτε, αναπόφευκτα θα σας φτάσει η μυρωδιά από τα κεφτεδάκια της κυρίας Δήμητρας που τηγανίζονται στην ομώνυμη καφενέ-ταβέρνα. Η μυρωδιά του φρέσκου δυόσμου πλανάται στον αέρα. Ελάτε στην Καρδιανή μετά το μπάνιο ή, ακόμα καλύτερα, το βράδυ, όταν όλα επιβραδύνουν.
Ύστερα είναι η Αετοφωλιά. Δεν είναι από τα πιο πολυσύχναστα χωριά του νησιού, αλλά είναι πανέμορφη. Η ιδανική στάση μετά από ένα μπάνιο στην Κολυμπήθρα. Στην ταβέρνα Κουμαριά της κυρίας Ζοζεφίνας, οι ντομάτες μυρίζουν ακόμη ντομάτα, τα τυριά είναι τοπικά, οι πατάτες τηγανίζονται όπως παλιά – σε ελαιόλαδο – και η αυλή μοιάζει να έχει μείνει ανέγγιχτη από κάποιο ελληνικό καλοκαίρι άλλης εποχής. Μια φορά μου μαγείρεψε μπάμιες που είχε κόψει το ίδιο πρωί από τον κήπο της μητέρας της. Ακόμη κυνηγώ εκείνη τη γεύση.
Και μετά η Υστέρνια.
Τι όμορφο χωριό, με τη δική του μικρή καλντέρα. Κομψό, αριστοκρατικό και αιωρούμενο πάνω από το Αιγαίο. Στα στενά του θα βρείτε το Bayou, το ιδανικό σημείο για ένα ποτό, ένα γλυκό και αυτή τη συγκλονιστική θέα. Λίγο πιο κάτω βρίσκεται ο Κύριλος, για παϊδάκια, τηγανητές πατάτες, χόρτα και σαλάτες. Ένα υπέροχα παλιομοδίτικο μέρος που λατρεύω.
Και έπειτα είναι η Αγάπη.
Την πρώτη φορά που την επισκέφθηκα, περπάτησα μέχρι εκεί από τον Κώμη. Η Τήνος είναι γεμάτη χαρτογραφημένες διαδρομές και σηματοδοτημένα μονοπάτια, και αυτή η συγκεκριμένη δεν ήταν ακριβώς εύκολη για τη φυσική μου κατάσταση. Η ανταμοιβή, όμως, άξιζε τον κόπο.
Στην Καμάρα του Αγαπιού, με τρία τραπέζια σε μια βεράντα και τίποτε περισσότερο, βρήκαμε εξαιρετικό φαγητό: τα καλύτερα βραστά χόρτα, ντόπια φασόλια και υπέροχα μαγειρεμένα παραδοσιακά πιάτα.
Ανάμεσα στα άλλα κλασικά στέκια είναι η Δροσιά και το Αγνάντι στον Κτικάδο για παραδοσιακή τηνιακή κουζίνα, οι Λεύκες στον Φαλατάδο για παϊδάκια και δροσιά τους καλοκαιρινούς μήνες, και το Κατώι στον Σμαρδάκιτο, σε μια μαγική πλατεία δίπλα στην καθολική εκκλησία και τις παλιές βρύσες. Τα σουτζουκάκια και ο μουσακάς τους είναι από μόνοι τους λόγος για να κάνετε τη διαδρομή.
Και όσο μιλάμε για χωριά και φαγητό, όμορφος είναι και ο Κώμης. Η πλατεία του είναι πάντα ζωντανή, όπως και εκείνη του Τριαντάρου. Σταματήστε στο Τριανταράκι για πρωινό, για καλές ομελέτες, προσεγμένα σάντουιτς και μια ατμόσφαιρα που σε κάνει να χαλαρώνεις και να χαμογελάς.
Οι περισσότεροι αγαπούν τον Βώλακα. Οι γιγάντιοι στρογγυλοί βράχοι του τον κάνουν μοναδικό στις Κυκλάδες. Αν είχε έρθει ποτέ εδώ ο Ντένικεν, είμαι βέβαιη πως θα είχε ενθουσιαστεί με τις θεωρίες του. Εγώ; Ξέρω ότι ανήκω στη μειοψηφία, αλλά η ενέργεια του χωριού πάντοτε μου φαινόταν λίγο βαριά. Το θαυμάζω περισσότερο απ’ όσο το απολαμβάνω.
Από όλα τα χωριά της Τήνου, το πιο όμορφο είναι μακράν ο Πύργος.

Όχι επειδή είναι το «δικό μας» χωριό – του πεθερού μου, για την ακρίβεια – ούτε επειδή είναι η γενέτειρα του μεγάλου γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά. Απλώς είναι.
Στον Πύργο σας περιμένουν εκπλήξεις: η μαρμάρινη στάση του λεωφορείου, η πλατεία με το όμορφο σιντριβάνι, η μαρμαροτεχνία παντού γύρω σας. Για να καταλάβετε όμως τον Πύργο, μη μείνετε μόνο στον κεντρικό δρόμο. Χαθείτε στα σοκάκια, ανεβείτε προς τον Άγιο Νικόλαο, κατεβείτε προς το ρέμα και το δημοτικό σχολείο που μοιάζει βγαλμένο από παιδικό παραμύθι.
Ελάτε νωρίς το πρωί, πριν φτάσουν τα λεωφορεία, ή αργά το απόγευμα, όταν το φως γίνεται απαλό και το χωριό σχεδόν κινηματογραφικό. Πιείτε έναν ελληνικό καφέ κάτω από τον πλάτανο της πλατείας. Φάτε ένα κομμάτι γαλακτομπούρεκο. Επισκεφθείτε το σπίτι του Χαλεπά. Και αγοράστε κάτι από μάρμαρο – όχι βιομηχανικό, αλλά φτιαγμένο από γλύπτη. Έχει άλλη αξία.
Στον Πύργο, ίσως μετά το μπάνιο, θα βρείτε εξαιρετική ιταλική κουζίνα στο Dough & Shaker, όπου ο Αντώνης φτιάχνει μόνος του τα ζυμάρια και τα φρέσκα ζυμαρικά. Στον Πάνορμο, πηγαίνετε στον Μαΐστρο για θαλασσινά: υπέροχο καλαμάρι, σαλάχι, σαλάτα με ωμό κολοκύθι και ψάρια που πιάνει ο ίδιος ο Γιάννης.
Και αφού μιλάμε για θαλασσινά, πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφθείτε το Θαλασσάκι. Καθίστε τόσο κοντά στο νερό ώστε τα κύματα να αγγίζουν σχεδόν την καρέκλα σας κάθε φορά που περνά το πλοίο. Η καλύτερη ώρα είναι περίπου μία ώρα πριν από το ηλιοβασίλεμα. Λίγα τοπικά τυριά της Αντωνίας, ταραμοσαλάτα με μαύρο ταραμά, λίγες αχνιστές γυαλιστερές και ένα ποτήρι τοπικό κρασί, και έχετε φτάσει σε μια κατάσταση απόλυτης ευδαιμονίας.
Πρέπει επίσης να επισκεφθείτε το Μικρό Καράβι στη Χώρα. Αν οι επιθεωρητές της Michelin είχαν δοκιμάσει τα τηνιακά φασολάκια που έφαγα εκεί πέρυσι το καλοκαίρι, ίσως να σκέφτονταν να εφεύρουν ένα τέταρτο αστέρι.
Και τέλος, τα υλικά.
Την πρώτη φορά που δοκίμασα πεπόνι στην Τήνο, νόμιζα ότι έτρωγα σορμπέ.
Εδώ ξέρεις από πού έρχονται τα προϊόντα σου: από τον Κώρη κοντά στον Πύργο, από τον εύφορο κάμπο του Κώμη ή από την Αετοφωλιά. Οι πωλητές φτάνουν με μικρά φορτηγά και ξαφνικά όλοι συγκεντρώνονται, ελπίζοντας να προλάβουν τις ντομάτες, τα πεπόνια και τα φασολάκια. Τα καλύτερα εξαφανίζονται πρώτα.
Την πρώτη φορά που δοκίμασα μια τηνιακή ντομάτα, έμεινα πραγματικά άφωνη. Ήταν σαν να επανεκκινήθηκε η γευστική μου μνήμη. Αυτές οι ντομάτες μεγαλώνουν χωρίς άρδευση, αναγκάζοντας τον καρπό να συμπυκνώσει όλη τη γεύση που έχει να προσφέρει η γη.
Και κάτι ακόμη: η τηνιακή κοπανιστή είναι πρώτης τάξεως δόλωμα για ψάρεμα. Ο πεθερός μου, ο Μαστρογιάννης, τη ανακατεύει με ψωμί και λίγο ελαιόλαδο. Τη χρησιμοποιούμε όταν ψαρεύουμε από την προβλήτα του Πανόρμου και, τις περισσότερες φορές, πιάνουμε ψάρια.
Οι Τηνιακοί αλείφουν την κοπανιστή πάνω σε κρίθινα παξιμάδια, αφού πρώτα τα τρίψουν με ώριμη ντομάτα, και το αποτέλεσμα είναι ένας από τους πιο απλούς και νόστιμους μεζέδες που θα δοκιμάσετε ποτέ.
Συχνά με ρωτούν γιατί αγαπώ τόσο πολύ την Τήνο. Δεν ξέρω αν υπάρχει μια απλή απάντηση. Ίσως επειδή για χρόνια την προσπερνούσα πηγαίνοντας στη Μύκονο. Και μετά ανακάλυψα ότι ο πραγματικός προορισμός βρισκόταν μία στάση νωρίτερα.