Στο ιστορικό χωριό του Πηλίου, μια ομάδα γυναικών αξιοποιεί εδώ και δεκαπέντε χρόνια τα προϊόντα της περιοχής και τις συνταγές των προηγούμενων γενεών, συστήνοντας την πηλιορείτικη κουζίνα σε επισκέπτες από όλο τον κόσμο.

Το Πήλιο το φθινόπωρο είναι στα καλύτερά του. Τα δάση αλλάζουν χρώματα, οι ρυθμοί γίνονται πιο ήρεμοι μετά την πολυκοσμία του καλοκαιριού και η φύση προσφέρει απλόχερα τους καρπούς της εποχής. Στις δυτικές πλαγιές του βουνού, με θέα προς τον Παγασητικό, χωριά όπως οι Μηλιές, η Βυζίτσα και οι Πινακάτες διατηρούν την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική τους, με επιβλητικά πέτρινα αρχοντικά, καλντερίμια και όμορφες πλατείες κάτω από μεγάλα πλατάνια. Η περιοχή έχει πλούσια αγροτική και γαστρονομική παράδοση, με τα μήλα, τα κάστανα, τα καρύδια και τα κυδώνια να έχουν ξεχωριστή θέση στην τοπική κουζίνα. Είναι η εποχή που τα φρούτα συγκεντρώνονται για να γίνουν γλυκά του κουταλιού, μαρμελάδες και άλλες σπιτικές παρασκευές, ενώ στα χωριά συνεχίζουν να φτιάχνονται συνταγές που περνούν από γενιά σε γενιά.

Στη Βυζίτσα, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά χωριά της περιοχής, επισκέφθηκα τον Γυναικείο Συνεταιρισμό. Μπαίνοντας στον χώρο, ανάμεσα στα ράφια με τα γλυκά του κουταλιού, τις μαρμελάδες, τους τραχανάδες, τις χυλοπίτες και τα υπόλοιπα τοπικά προϊόντα, την προσοχή μου τράβηξαν τα καφάσια με τα φρεσκομαζεμένα κάστανα και μήλα. Φιρίκια, κόκκινα μήλα Τζόνα και ρενέδες, μια τοπική ποικιλία με πρασινωπή φλούδα και ευχάριστη γλυκόξινη γεύση. Μια εικόνα χαρακτηριστική της εποχής, που συνδέεται άμεσα με την ιστορία του συνεταιρισμού.

Ο συνεταιρισμός ιδρύθηκε το 2011 από δεκατρείς γυναίκες που αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους, αξιοποιώντας τα φρούτα από τα κτήματά τους και τις παραδοσιακές συνταγές που είχαν μάθει από τις μητέρες και τις γιαγιάδες τους. «Ξεκινήσαμε δειλά δειλά, γιατί τότε ήταν η εποχή της μεγάλης κρίσης», θυμάται η Αγλαΐα Μπέλλου, μία από τις ιδρύτριες. Με τη βοήθεια του Δήμου και της Περιφέρειας εξασφάλισαν έναν χώρο, τον ανακαίνισαν και προμηθεύτηκαν τον απαραίτητο εξοπλισμό. «Βάλαμε το μεράκι, βάλαμε την αγάπη για τα παραδοσιακά προϊόντα και τις συνταγές από τις γιαγιάδες μας», εξηγεί. Αρχικά ασχολήθηκαν με τη μεταποίηση των φρούτων που καλλιεργούσαν οι ίδιες, ενώ σταδιακά επέκτειναν την παραγωγή τους σε γλυκά, αρτοσκευάσματα και παραδοσιακά φαγητά του Πηλίου.

Τα γλυκά του κουταλιού παραμένουν από τα χαρακτηριστικότερα προϊόντα τους. Φιρίκι, κυδώνι, σύκο, κάστανο, άσπρο και μαύρο κεράσι, βύσσινο, καρύδι και εσπεριδοειδή, ανάλογα με την εποχή. Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η ποικιλία στις μαρμελάδες, όπου δίπλα στις κλασικές γεύσεις συναντά κανείς πιο ιδιαίτερους συνδυασμούς, όπως σύκο με πορτοκάλι και τζίντζερ, ντομάτα με γλυκάνισο, μήλο με κυδώνι ή με πορτοκάλι και καρότο. Φτιάχνουν επίσης μαρμελάδες από κάστανο, βερίκοκο και ροδάκινο. «Ό,τι μας ζητάνε, το προσπαθούμε», λέει η κυρία Μπέλλου, καθώς ο συνεταιρισμός συνεργάζεται και με ξενοδοχεία που αναζητούν συγκεκριμένα προϊόντα.

Στον χώρο του συνεταιρισμού βρίσκει κανείς και μια μεγάλη ποικιλία από γλυκά της παραδοσιακής πηλιορείτικης ζαχαροπλαστικής: μπακλαβά, σαραγλί, κανταΐφι, γαλακτομπούρεκο, ραβανί και καρυδόπιτα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα χαϊμαλιά, ένα τοπικό γλυκό από φύλλο με γέμιση παρόμοια με εκείνη του μπακλαβά, αλλά χωρίς σιρόπι. Οι κουραμπιέδες παρασκευάζονται όλο τον χρόνο, καθώς είναι ιδιαίτερα αγαπητοί στους επισκέπτες, ενώ για τα γλυκά τους χρησιμοποιούν βούτυρο ΕΒΟΛ, από τη Μαγνησία.

Δεν λείπουν τα χαρακτηριστικά διπλοφουρνιστά πηλιορείτικα παξιμάδια, με λαδορίγανη ή με τυρί και καρότο, τα κουλουράκια, τα σαμπλέ με μαρμελάδα κυδώνι ή βερίκοκο, τα αμυγδαλωτά και τα καρυδωτά. Στα ράφια θα βρει κανείς επίσης τσιτσίραβλα, τους τρυφερούς βλαστούς της αγριοφιστικιάς που διατηρούνται σε άλμη και αποτελούν έναν από τους χαρακτηριστικότερους μεζέδες του Πηλίου, καθώς και βιολογικό ελαιόλαδο, μέλια από ντόπιους μελισσοκόμους και λικέρ από κεράσι, καρύδι και φιρίκι.

Στην πορεία, ο συνεταιρισμός ανέπτυξε συνεργασίες με τουριστικά γραφεία από την Αυστραλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ολλανδία, τη Γαλλία και βαλκανικές χώρες, ενώ πρόσφατα ξεκίνησε συνεργασία και με την πολωνική αγορά. Παράλληλα με την παραγωγή των προϊόντων τους, οι γυναίκες διοργανώνουν μαθήματα μαγειρικής και γεύματα για τους επισκέπτες, με χαρακτηριστικά πιάτα της πηλιορείτικης κουζίνας, όπως σπετσοφάι, μοσχάρι με μελιτζάνες, καπακωτό και κεφτέδες με πιπεριές στον φούρνο. Έτσι, δίνουν στους επισκέπτες την ευκαιρία να γνωρίσουν την τοπική κουζίνα μέσα από τις δικές τους συνταγές και τη μαγειρική τους δημιουργικότητα και εμπειρία.

Οι γυναικείοι συνεταιρισμοί, που συναντάμε σε πολλά χωριά της Ελλάδας, αποτελούν μια σημαντική πρωτοβουλία για την ελληνική ύπαιθρο. Μέσα από αυτούς, γυναίκες διαφορετικών ηλικιών αξιοποιούν την αγροτική παραγωγή, τις γνώσεις και τις μαγειρικές παραδόσεις του τόπου τους, δημιουργώντας παράλληλα ευκαιρίες για εργασία και οικονομική ανεξαρτησία. Η διατήρηση και η ανάπτυξη τέτοιων πρωτοβουλιών αξίζουν να αποτελούν προτεραιότητα τόσο για την πολιτεία όσο και για τις τοπικές κοινωνίες. Από την πλευρά μας, μπορούμε να τις στηρίζουμε επιλέγοντας τα προϊόντα τους και γνωρίζοντας από κοντά τη δουλειά τους όταν ταξιδεύουμε στην ελληνική επαρχία.