Παγκόσμια αγορά κρασιού  2025: Μικρή ανάκαμψη στην παραγωγή, μεγάλη αβεβαιότητα στο σύστημα

Το 2025 βρίσκεται ήδη πίσω μας και η εικόνα της παγκόσμιας οινικής αγοράς παραμένει σύνθετη, συχνά αντιφατική και σίγουρα μακριά από την «κανονικότητα» της προηγούμενης δεκαετίας. Οι πρώτες εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Αμπέλου και Οίνου  (OIV) για την παγκόσμια παραγωγή λειτουργούν περισσότερο ως αποτίμηση μιας δύσκολης χρονιάς παρά ως πρόγευση της επόμενης: το σύστημα δείχνει σημάδια ανάκαμψης, αλλά εξακολουθεί να κινείται χαμηλότερα από τα ιστορικά όριά του.

Ο OIV τοποθετεί την παραγωγή του 2025 μεταξύ 228 και 235 εκατομμυρίων εκατόλιτρων, με μέσο όρο τα 232 εκατ. hl. Η αύξηση σε σχέση με το εξαιρετικά χαμηλό 2024 είναι πραγματική  (περίπου 3%) όμως δεν μεταφράζεται σε επιστροφή σε σταθερότητα. Ακριβώς επειδή το 2024 αποτέλεσε μία από τις ασθενέστερες χρονιές των τελευταίων δεκαετιών, το φετινό άλμα έχει περισσότερο τον χαρακτήρα τεχνικής διόρθωσης παρά σταθερής ανοδικής πορείας. Το γεγονός ότι η παραγωγή του 2025 παραμένει 7% κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας είναι ίσως το πιο εύγλωττο στοιχείο για το πού πραγματικά βρίσκεται η αγορά.

Πίσω από τους απόλυτους αριθμούς υπάρχει μια ιστορία διαρκούς κλιματικής μεταβλητότητας. Η Ιταλία διατηρεί τον τίτλο του μεγαλύτερου παραγωγού στον κόσμο με 47,3 εκατ. hl, ωστόσο η σταθερότητά της μοιάζει περισσότερο με ικανότητα προσαρμογής στις δυσκολίες παρά με απουσία προβλημάτων. Η Γαλλία, με 35,9 εκατ. hl, εξακολουθεί να κινείται σε ιστορικά χαμηλές τροχιές, έχοντας ήδη βιώσει το 2024 ως τη μικρότερη συγκομιδή από το 1957. Η Ισπανία, στους 29,4 εκατ. hl, δεν καταφέρνει να επιστρέψει στα επίπεδα των προηγούμενων δεκαετιών. Στο Νότιο Ημισφαίριο, Αυστραλία και Αργεντινή σημειώνουν βελτιώσεις, αλλά αυτές έρχονται μετά από μια έντονα πεσμένη βάση κι έτσι η συνολική εικόνα παραμένει πιο εύθραυστη από όσο δείχνει η ελαφρά ανάκαμψη του όγκου.

Κι αν η παραγωγή δείχνει μια πρώτη, συγκρατημένη ανάσα, δεν συμβαίνει το ίδιο με την κατανάλωση. Το 2024 είχε κλείσει με περίπου 214,2 εκατ. hl παγκόσμιας κατανάλωσης, μειωμένη κατά 3,3% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Τα προσωρινά δεδομένα για το 2025 δείχνουν ότι η τάση δεν αντιστρέφεται ουσιαστικά: η αγορά δεν καταρρέει, αλλά ούτε και ανακάμπτει. Οι νεότεροι ενήλικες καταναλώνουν πιο σποραδικά, η άνοδος των RTD και των low/no alcohol επιλογών συνεχίζεται, ενώ σε ορισμένες ώριμες αγορές η κατανάλωση κρασιού έχει πλέον παγιωθεί σε χαμηλότερα επίπεδα. Αυτό σημαίνει ότι η μικρή άνοδος της παραγωγής δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη άνοδο της ζήτησης· αντίθετα, το σύστημα ισορροπεί χάρη στην υποτονική παραγωγή των τελευταίων ετών, η οποία κρατά τα αποθέματα σε σχετικά διαχειρίσιμα επίπεδα.

Το τρίτο στοιχείο της εξίσωσης είναι το διεθνές εμπόριο και εκεί η εικόνα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη. Το 2024 οι διεθνείς ροές μειώθηκαν σε όγκο φθάνοντας περίπου στα 99,8 εκατ. hl, κάτω κατά 5% από τον πενταετή μέσο όρο. Ωστόσο, η συνολική αξία του εμπορίου παρέμεινε υψηλή, στα 35,9 δισ. ευρώ, για έναν λόγο που φέτος επιβεβαιώνεται: όχι επειδή πωλούνται περισσότερα κρασιά, αλλά επειδή πωλούνται ακριβότερα. Η μέση τιμή ανά λίτρο συνέχισε να αυξάνεται, αντισταθμίζοντας εν μέρει τη συρρίκνωση του όγκου και υποδηλώνοντας ότι η αγορά γίνεται πιο επιλεκτική, όχι πιο ευρεία.

Στο τέλος του 2025, όμως, ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία που αναδεικνύει ο OIV δεν είναι ούτε ο όγκος ούτε η αξία, αλλά η γεωγραφία του εμπορίου. Η άνοδος των re-exports – των επανεξαγωγών μέσω χωρών-κόμβων όπως οι Κάτω Χώρες, το Βέλγιο, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο – αλλάζει τις ροές και συχνά θολώνει την εικόνα για το πού πραγματικά καταλήγουν τα κρασιά. Η τάση αυτή γίνεται ολοένα και πιο σημαντική για την ερμηνεία του παγκόσμιου εμπορίου: η χώρα προέλευσης της φιάλης δεν ταυτίζεται πάντα με τη χώρα που το διακίνησε ή το τιμολόγησε, ενώ οι κόμβοι του παγκόσμιου trading αποκτούν μεγαλύτερο ρόλο από ποτέ.

Ο Διεθνής Οργανισμός Αμπέλου και Οίνου, στην πρώτη του αποτίμηση για το 2025, μιλά για μια «γενικά ισορροπημένη κατάσταση», κυρίως επειδή η περιορισμένη αύξηση της παραγωγής δεν απειλεί να δημιουργήσει υπερβάλλουσα προσφορά- πρόβλημα που κλήθηκε να ανατιμετωπίσει πριν από λίγα χρόνια. Ωστόσο, η έννοια της ισορροπίας είναι σχετική. Η αγορά δεν ισορροπεί επειδή ενισχύεται η κατανάλωση, ούτε επειδή διευρύνεται το εμπόριο· ισορροπεί και δείχνει προσαρμογή, επειδή οι χαμηλές παραγωγές των τελευταίων χρόνων συγκρατούν το σύστημα από την υπερφόρτωση αποθεμάτων, επιτρέποντας στους παραγωγούς και στις αγορές να ανασάνουν προσωρινά.

Η αρχή του 2026 βρίσκει τον παγκόσμιο αμπελοοινικό τομέα για άλλη μία φορά σε μια μεταβατική περίοδο, όπου η ανάκαμψη του όγκου συνυπάρχει με την υποτονική ζήτηση και ένα εμπόριο που γίνεται ολοένα και πιο σύνθετο. Το κλίμα παραμένει ο μεγάλος αστάθμητος παράγοντας, ενώ οι καταναλωτικές συμπεριφορές συνεχίζουν να εξελίσσονται μακριά από τα μοντέλα που στήριξαν την αγορά τα τελευταία τριάντα χρόνια.

Το αν το 2025 θα καταγραφεί ως χρονιά σταθεροποίησης ή ως προανάκρουσμα μιας νέας περιόδου προσαρμογών θα εξαρτηθεί από το πώς οι παραγωγοί, οι αγορές και οι εμπορικοί κόμβοι θα αντιδράσουν στα δεδομένα. Μέχρι στιγμής, ο OIV δίνει το περίγραμμα μιας αγοράς που δεν κινδυνεύει άμεσα, αλλά ούτε και επιστρέφει στον παλιό της βηματισμό. Το μόνο βέβαιο είναι ότι το κρασί, σε παγκόσμιο επίπεδο, λειτουργεί πια με διαφορετικούς κανόνες, κανόνες που το 2025 βοήθησε να καταστούν ακόμη πιο σαφείς.