Όλο και περισσότεροι χρησιμοποιούμε την Τεχνητή Νοημοσύνη σαν να είναι πια κομμάτι της καθημερινότητάς μας και πολλές φορές χωρίς να το πολυσκεφτόμαστε. Σε κείμενα, μεταφράσεις, στην αναζήτηση πληροφοριών, στην επεξεργασία εικόνας, για ανάλυση δεδομένων ή ακόμη για να οργανώσουμε ένα ταξίδι και να αποφασίσουμε τι θα αγοράσουμε. Έχει μπει και στο κρασί, μόνο που εκεί η χρήση της αρχίζει να αποκτά έναν διαφορετικό ρόλο και αυτός είναι βηθητικός προς τον καταναλωτή στο να αποφασίσει τι θα πιει.

Οι έρευνες που γίνονται για αυτό, δείχνουν ότι σχεδόν έξι στους δέκα Γάλλους ηλικίας 18 έως 25 ετών έχουν χρησιμοποιήσει Τεχνητή Νοημοσύνη για να αναζητήσουν πληροφορίες σχετικά με κρασί ή άλλα αλκοολούχα ποτά. Στις λίγο μεγαλύτερες ηλικίες, μεταξύ 26 έως 35 το ποσοστό είναι 41% και στο σύνολο των καταναλωτών φτάνει σχεδόν το 30%, σύμφωνα με στοιχεία της SOWINE/Dynata για το 2026.

Η χρήση πολλές φορές είναι πολύ απλή και δεν απαιτεί προσπάθεια ή σκέψη. Κάποιος φωτογραφίζει μια φιάλη στο supermarket και ζητά πληροφορίες ή προτάσεις για το φαγητό. Στο εστιατόριο μπορεί να φωτογραφίσει τη λίστα κρασιών και να ρωτήσει το ChatGPT ποιο κρασί να παραγγείλει. Η Le Figaro έχει καταγράψει τέτοιες περιπτώσεις στη Γαλλία, ενώ sommeliers που μίλησαν στη La Vanguardia περιγράφουν ανάλογη εικόνα στην Ισπανία.

Για κάποιον που δεν γνωρίζει πολλά για το κρασί η διαδικασία είναι απλή. «Θέλω ένα λευκό μέχρι 20 ευρώ για ψάρι, αλλά δεν μου αρέσουν τα πολύ όξινα». Δεν χρειάζεται να ξέρει ποικιλίες και περιοχές ούτε να καταλαβαίνει κάθε όρο μιας λίστας κρασιών.

Η Judit Ayago από το Masta στη Χώρα των Βάσκων λέει ότι αρκετοί νέοι αισθάνονται αμηχανία απέναντι στο κρασί και φοβούνται μήπως κάνουν λάθος. Θεωρεί ότι «μέρος της ευθύνης βρίσκεται στον ίδιο τον κλάδο, που συχνά χρησιμοποιεί μια τεχνική και απόμακρη γλώσσα». Ο Jofre Farran από τα Alkimia και Alkostat στη Βαρκελώνη λέει ότι «οι sommeliers χρειάζεται να μιλούν περισσότερο με τους πελάτες και να καταλαβαίνουν τι πραγματικά τους αρέσει».

Στο ChatGPT μπορείς να κάνεις μια απλή ερώτηση, να την επαναλάβεις, να την αλλάξεις ή να πεις ότι η πρώτη πρόταση δεν σου αρέσει. Η απάντηση έρχεται αμέσως και στη γλώσσα που χρησιμοποιείς. Για έναν νέο που δεν αισθάνεται άνετα με το κρασί, το κινητό μπορεί να είναι ευκολότερο από έναν κατάλογο γεμάτο άγνωστες ονομασίες και όρους ή έναν διάλογο με έναν sommelier.

Το ChatGPT όμως δεν έχει δοκιμάσει το κρασί που προτείνει.

Γνωρίζει μια ποικιλία, μια περιοχή, έναν παραγωγό ή μια εσοδεία μέσα από πληροφορίες και μπορεί να τις συνδυάσει με όσα ζητά ο χρήστης. Όταν έχει δυνατότητα αναζήτησης μπορεί να ανατρέξει και σε διαθέσιμες διαδικτυακές πηγές. Αν τα στοιχεία είναι λίγα, παλιά ή λανθασμένα, αυτό θα επηρεάσει και την απάντηση. Το πρόβλημα είναι ότι μια λανθασμένη απάντηση μπορεί να ακούγεται απολύτως πειστική.

Το Μπορντό, η Σαμπάνια, η Βουργουνδία ή το Μπαρόλο έχουν τεράστιο ψηφιακό αποτύπωμα. Υπάρχουν επίσημες πηγές, τεχνικά στοιχεία, δημοσιεύματα, κριτικές, καταστήματα, βάσεις δεδομένων και υλικό σε πολλές γλώσσες. Μια τοπική ποικιλία, μια μικρή οινοπαραγωγική περιοχή ή ένας παραγωγός που εμφανίζεται ελάχιστα στο διαδίκτυο δεν έχει το ίδιο απόθεμα πληροφορίας.

Αν κάποιος στη Νέα Υόρκη ζητήσει «ένα ορυκτό λευκό για ψάρι γύρω στα 25 δολάρια», θα βρει Ασύρτικο ανάμεσα στις προτάσεις; Αν αναζητήσει ένα ερυθρό με υψηλή οξύτητα και μέτριο σώμα, θα εμφανιστεί το Ξινόμαυρο; Και αν εμφανιστούν, πόσο σωστά θα περιγραφούν;

Μέχρι πρόσφατα η ψηφιακή παρουσία ενός οινοποιείου είχε έναν αρκετά σαφή στόχο: να μπορεί να το βρει ο καταναλωτής σε μια μηχανή αναζήτησης, στα social media, στον Τύπο ή σε ένα ηλεκτρονικό κατάστημα. Τώρα ο καταναλωτής μπορεί να μη φτάσει ποτέ στην ιστοσελίδα του. Μπορεί απλώς να ρωτήσει την ΑΙ τι να αγοράσει.

Τα ίδια τα οινοποιεία χρησιμοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη κυρίως για άλλες δουλειές. Η δεύτερη έρευνα του Wine Market Council και της WineBusiness Analytics σε 367 επιχειρήσεις στις ΗΠΑ δείχνει ότι σχεδόν δύο στις τρεις χρησιμοποιούν ChatGPT ή αντίστοιχα εργαλεία για κείμενα και επαγγελματική αλληλογραφία και περισσότερο από 60% για marketing. Αυξάνεται επίσης η χρήση σε ιστοσελίδες, social media, μεταφράσεις, CRM και ανάλυση δεδομένων.

Αισθητήρες, ανάλυση δεδομένων από drones, ρομποτικά συστήματα, οπτική διαλογή και παρακολούθηση ζυμώσεων χρησιμοποιούνται στο αμπέλι και στο κελάρι, αλλά η αύξηση από το 2024 είναι μικρή. Το κόστος, η τεχνική ενσωμάτωση και η ανάγκη εκπαίδευσης παραμένουν σημαντικά εμπόδια. Το ποσοστό όσων περιμένουν σημαντική αύξηση της αποδοτικότητας από εφαρμογές ΑΙ στο οινοποιείο μειώθηκε από 48% σε 34%.

Περίπου μία στις δέκα επιχειρήσεις χρησιμοποιεί λειτουργίες ΑΙ στην ιστοσελίδα της. Chatbots, virtual assistants και «AI sommeliers» συναντώνται ακόμη σπανιότερα. Μόνο το 13% των επιχειρήσεων της έρευνας έχει θεσπίσει επίσημη πολιτική για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ένας 22χρονος μπορεί σήμερα να καθίσει σε ένα εστιατόριο, να φωτογραφίσει τη λίστα και να ζητήσει από την ΑΙ να του διαλέξει κρασί. Το οινοποιείο που έφτιαξε αυτή τη φιάλη είναι πολύ πιθανότερο να χρησιμοποιεί την ίδια τεχνολογία για το επόμενο post ή newsletter του παρά για μια απόφαση στο αμπέλι ή στο κελάρι.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως sommelier προχωρά, προς το παρόν, γρηγορότερα από τη χρήση της στην παραγωγή κρασιού. Δεν έχει δοκιμάσει καμία από τις φιάλες που προτείνει. Όλο και περισσότεροι καταναλωτές όμως τη ρωτούν ποια από αυτές να δοκιμάσουν.