Κουκούτσι 600 ετών συνδέεται γενετικά με το Pinot Noir

Ένα κουκούτσι σταφυλιού ηλικίας περίπου 600 ετών, που βρέθηκε σε μεσαιωνικό νοσοκομείο στη Valenciennes της βόρειας Γαλλίας, φέρνει νέα δεδομένα για τη συνέχεια της ευρωπαϊκής αμπελουργίας. Η ανάλυση DNA έδειξε άμεση γενετική ταύτιση με το Pinot Noir, προσφέροντας για πρώτη φορά σαφή απόδειξη ότι η ίδια ποικιλία διατηρείται από τον Μεσαίωνα μέχρι σήμερα.

Δεν είναι γνωστό αν τα σταφύλια εκείνης της περιόδου καταναλώνονταν ως επιτραπέζια ή χρησιμοποιούνταν για οινοποίηση. Το εύρημα, ωστόσο, ενισχύει την εικόνα της μακράς παρουσίας της αμπελουργίας στη Γαλλία και της διατήρησης συγκεκριμένων ποικιλιών μέσα στον χρόνο.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Nature Communications και βασίστηκε στην ανάλυση 54 αρχαίων κουκουτσιών, που καλύπτουν περίοδο από την Εποχή του Χαλκού έως τον Μεσαίωνα. Μέχρι σήμερα, η χρήση αγενούς πολλαπλασιασμού στο αμπέλι ήταν γνωστή κυρίως μέσα από ιστορικές πηγές. Πλέον επιβεβαιώνεται και γενετικά.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι αμπελουργοί χρησιμοποιούσαν συστηματικά μοσχεύματα, διατηρώντας τα επιθυμητά χαρακτηριστικά των φυτών για τουλάχιστον 600 χρόνια. Η πρακτική αυτή εξηγεί τη σταθερότητα βασικών ποικιλιών στον ευρωπαϊκό αμπελώνα.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η χρήση φυτικού πολλαπλασιασμού πιθανότατα ξεκινά ακόμη νωρίτερα, ίσως ήδη από την Εποχή του Σιδήρου. Τα δεδομένα δείχνουν επίσης εκτεταμένη διακίνηση φυτικού υλικού σε μεγάλες αποστάσεις, ιδιαίτερα κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.

Οι γενετικές συγγένειες που εντοπίστηκαν συνδέουν αμπελουργικές ζώνες της Γαλλίας με την Ισπανία, τα Βαλκάνια, τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή. Η εικόνα που προκύπτει είναι ενός ήδη διασυνδεδεμένου αμπελουργικού κόσμου, όπου ποικιλίες και τεχνικές μετακινούνταν πολύ πριν από τη σύγχρονη αγορά.

Η σημασία της έρευνας βρίσκεται στο ότι μεταφέρει τη συζήτηση από τις ιστορικές αναφορές σε μετρήσιμα δεδομένα. Η γενετική ταύτιση με το Pinot Noir δείχνει με σαφήνεια πώς η ανθρώπινη παρέμβαση διαμόρφωσε και διατήρησε τον ευρωπαϊκό αμπελώνα μέσα στους αιώνες.