Το κρασί θέλει να βρει τη θέση του στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά της UNESCO

Κάπου κάπου η συζήτηση γύρω από το κρασί ξεφεύγει από τους αριθμούς των εξαγωγών, τις σοδειές και τις αγορές. Κάτι τέτοιο συνέβη φέτος στη Vinitaly, όπου το θέμα δεν ήταν μόνο οι πωλήσεις ή οι νέες τάσεις κατανάλωσης, αλλά το αν το κρασί μπορεί να αντιμετωπίζεται ως στοιχείο πολιτιστικής κληρονομιάς και όχι απλώς ως ένα ακόμη αλκοολούχο προϊόν.

Η συζήτηση έγινε στις 13 Απριλίου στη Βερόνα, με τη συμμετοχή του Παγκόσμιου Οργανισμού Αμπέλου και Οίνου (OIV) και του υπουργείου Γεωργίας της Ιταλίας. Το αίτημα που διατυπώθηκε ήταν σαφές: το κρασί να προστατευθεί μέσα από ένα πλαίσιο πολιτιστικής αναγνώρισης από την UNESCO.

Η χρονική στιγμή μόνο τυχαία δεν είναι. Σε αρκετές χώρες της Ευρώπης συζητούνται αυστηρότερες προειδοποιητικές σημάνσεις για τα αλκοολούχα ποτά, ενώ η κατανάλωση κρασιού μειώνεται στις νεότερες ηλικίες. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο αμπελοοινικός κλάδος προσπαθεί να επανατοποθετήσει τη συζήτηση γύρω από το κρασί, ως κομμάτι ιστορίας, τοπικής ταυτότητας, αγροτικής ζωής και γαστρονομίας και όχι ως προϊόν κατανάλωσης.

Ο Ιταλός υπουργός Γεωργίας Francesco Lollobrigida το διατύπωσε με τρόπο που συνοψίζει τη λογική της πρωτοβουλίας. Όπως είπε, ένα μπουκάλι κρασί περιλαμβάνει «γη, πολιτισμό, εργασία, επιχειρηματικότητα, ταυτότητα και παράδοση» και δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στην περιεκτικότητά του σε αλκοόλ.

Από την πλευρά του OIV, ο γενικός διευθυντής John Barker υπενθύμισε ότι το κρασί συνοδεύει την ανθρώπινη ιστορία εδώ και περισσότερα από 8.000 χρόνια. Η αναφορά δεν έγινε μόνο στο οικονομικό αποτύπωμα του κλάδου, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο το κρασί συνδέεται με κοινωνίες, τοπία και παραδόσεις.

Η παρουσία της Γεωργίας έδωσε το κάτι παραπάνω στη συζήτηση. Η χώρα, που συχνά περιγράφεται ως ένα από τα αρχαιότερα κέντρα οινοποίησης στον κόσμο, χρησιμοποίησε το βήμα της Vinitaly για να υπενθυμίσει ότι η παραδοσιακή οινοποίηση σε qvevri έχει ήδη ενταχθεί από την UNESCO στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Ο υπουργός Γεωργίας (της Γεωργίας)  David Songulashvili χαρακτήρισε το κρασί μέρος του «DNA» της χώρας, κάνοντας αναφορά και στις περισσότερες από 500 αυτόχθονες ποικιλίες της χώρας.

Αντίστοιχα, η Σερβία ανακοίνωσε ότι έχει ήδη ξεκινήσει διαδικασία για την αναγνώριση των ιστορικών κελαριών της περιοχής Negotin ως Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Η πολιτιστική διάσταση του κρασιού συνδέεται πλέον όλο και περισσότερο με τον οινοτουρισμό. Σύμφωνα με τη Marzia Varvaglione, πρόεδρο του Comité Européen des Entreprises Vins, περίπου 15 εκατομμύρια επισκέπτες βρέθηκαν πέρυσι σε ευρωπαϊκά οινοποιεία, δημιουργώντας έσοδα που ξεπέρασαν τα 17 δισ. δολάρια.

Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν ότι το κρασί λειτουργεί πλέον ως εμπειρία που συνδέεται με το ταξίδι, τη γαστρονομία, το τοπίο και την τοπική κουλτούρα. Σε πολλές περιπτώσεις, το οινοποιείο αποτελεί πλέον σημείο πολιτιστικής επίσκεψης και ξεφευγει από την έννοια του χώρου παραγωγής.

Η προσπάθεια για αναγνώριση του κρασιού από την UNESCO δύσκολα θα εξελιχθεί γρήγορα ή χωρίς αντιδράσεις. Παρ’ όλα αυτά, η συζήτηση που άνοιξε στη Βερόνα δείχνει προς μια ευρύτερη κατεύθυνση: την προσπάθεια του παγκόσμιου οινικού κλάδου να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του σε μια περίοδο όπου αλλάζουν οι συνήθειες κατανάλωσης, η δημόσια συζήτηση για το αλκοόλ και η σχέση των νεότερων γενεών με το κρασί. Για πολλούς παραγωγούς και οργανισμούς, το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο να υπερασπιστούν μια αγορά, αλλά να διατηρήσουν ζωντανή μια πολιτιστική πρακτική που συνδέεται με το τοπίο, τη γεωργία και την ιστορία ολόκληρων περιοχών.