Βρέθηκα στο Messarea, στη Μεσαριά της Τήνου, ένα ήσυχο πρωινό, όπου με υποδέχθηκαν ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου και η σύζυγός του, Νίλυφερ. Το οινοποιείο ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2022, ένα βιοκλιματικό κτίσμα που εντάσσεται διακριτικά στο τοπίο, ακολουθώντας τη λογική των πεζουλιών και της ξερολιθιάς, χωρίς να διακόπτει τη συνέχεια του χώρου. Η αρχιτεκτονική του υπηρετεί τη φυσική ροή της οινοποίησης, με τα σταφύλια να κινούνται με τη βαρύτητα από στάδιο σε στάδιο, σε μια διαδικασία που συνδυάζει σύγχρονες υποδομές με μια πιο ουσιαστική, σχεδόν αθόρυβη προσέγγιση στην παραγωγή.

Ξεκινήσαμε με έναν μαγικό περίπατο στο Under the Linden Tree, το ιστορικό αγρόκτημα που κάποτε ανήκε στις Ουρσουλίνες και σήμερα αναβιώνει, με απόλυτο σεβασμό απέναντι στην άγρια φύση της Τήνου, ως χώρος καλλιέργειας αλλά και φιλοξενίας. Περάσαμε ανάμεσα από αμπέλια, πορτοκαλιές, ελιές, τεράστιες συκιές και άλλα οπωροφόρα. Στο κέντρο, μια τεράστια αιωνόβια φιλύρα, μασκότ του οινοποιείου, απλώνει τη σκιά της επιβλητικά. Λιμνούλες με νούφαρα, σαν παραμύθι, και κάπου εκεί ανάμεσα ο παλιός περιστεριώνας, που στέκει ακόμη ως ζωντανό κομμάτι του τοπίου. Εκεί φυλάσσονται οι μαρμελάδες πορτοκαλιού που φτιάχνει η Νίλυφερ, με τα άφθονα αρωματικά πορτοκάλια του κτήματος, και τις σερβίρουν με τοπικά τυριά στις γευσιγνωσίες κρασιού του οινοποιείου.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όπου η μνήμη, η αγάπη και ο σεβασμός προς τη φύση και το νησί συνυπάρχουν με τη σύγχρονη οινοποίηση, ξεκίνησε η συζήτησή μας για το πώς γεννήθηκε το Messarea και για τη σχέση του κρασιού με τον τόπο.

Τι ήταν αυτό που σας έκανε να “δεθείτε” με την Τήνο πριν ακόμα δημιουργηθεί το οινοποιείο και πώς γεννήθηκε η ιδέα για το Messarea Winery ενώ δεν είχατε κανένα παρελθόν με το κρασί;

Επιλέξαμε την Τήνο πριν από πάρα πολλά χρόνια ως τόπο διακοπών. Μας γοήτευσε η φύση του νησιού, η πλούσια ιστορία και ο πολιτισμός του. Αυτό το πολιτισμικό βάθος μπορεί κανείς και σήμερα να το αναγνωρίσει στους ανθρώπους του νησιού και τις κοινότητές τους. Η Τήνος είναι ένα νησί με ιδιαίτερη ταυτότητα που δουλεύτηκε, όπως και το φυσικό περιβάλλον, μέσα από τους αιώνες. Αυτή η συναρπαστική φυσική και πολιτισμική ομορφιά μεταμόρφωσε κατά κάποιο τρόπο και μάς τους ίδιους και ήταν ο αποφασιστικός παράγοντας που μάς έκανε να συνδεθούμε με τον τόπο. Ήταν μια ριψοκίνδυνη σύνδεση αλλά έγινε σχεδόν ανεπαίσθητα. Ο τόπος μάς υιοθέτησε και με τον καιρό μάς αποκάλυψε κάποια από τα μυστικά του. Η «Μεσαριά» υπήρξε μια όαση παιδείας και αναψυχής για τις σεβάσμιες και αφοσιωμένες Ουρσουλίνες μοναχές και τις μαθήτριές τους για πάνω από έναν αιώνα. Όμως η ίδια η γη αλλά και τα ιστορικά τεκμήρια αποκάλυψαν ότι για περισσότερο από πεντακόσια χρόνια στην περιοχή αυτή συνυπήρχαν αρμονικά αναγκαίες για την επιβίωση καλλιέργειες (π.χ. δημητριακών) μαζί με εκτεταμένους αμπελώνες. Οι μνήμες δεν βρίσκονται μόνο στα έγγραφα αλλά και στις παρυφές του τοπίου, έστω και αποσπασματικά. Η Μεσαριά ήταν κομμάτι μιας μεγάλης παράδοσης που ξεκινάει από την αρχαιότητα και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Τις τελευταίες μάλιστα δεκαετίες χάρη στη δουλειά αξιόλογων μικρών και μεγαλύτερων οινοποιών έγινε σαφές ότι τα εδάφη της Τήνου (όχι μόνο τα γρανιτικά) έχουν τις προϋποθέσεις για την παραγωγή εξαιρετικών ποικιλιών και πολύ υψηλής ποιότητας κρασιού. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνέτειναν σε έναν βαθμό στην ενασχόλησή μας με το κρασί. Η απόφαση όμως ήταν περισσότερο υπαρξιακού χαρακτήρα. Δεν υπήρχε πράγματι οικογενειακή προϊστορία ή ειδική γνώση αλλά δεν είναι πάντα απαραίτητο. Προέρχομαι από έναν άλλο χώρο, τον ακαδημαϊκό, που ίσως να μου έδωσε κάποια χρήσιμα εφόδια για αυτό που κάνουμε τώρα. Οι άνθρωποι που αγαπούν το κρασί γνωρίζουν ότι η ιστορία αυτή δεν έχει νόημα χωρίς πάθος. Για να το συμπυκνώσω σε μια φράση θα έλεγα ότι το να φτιάχνεις κρασί αποτελεί μια πορεία εξερεύνησης ενός ιδιαίτερα σύνθετου και απαιτητικού αντικειμένου. Όμως δεν εξερευνούμε για να κατακτήσουμε κάποιο πρωτείο ή για να λανσάρουμε ένα εμπόρευμα αλλά για να απελευθερωθούμε εντέλει και εμείς οι ίδιοι φτιάχνοντας κάτι ωραίο και μοναδικό. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα του αμπελώνα και του οινοποιείου της Μεσαρέας. Η Messarea, η ενετική εκδοχή του Μεσαριά, είναι περισσότερο μεταφορά παρά τοπωνύμιο. Αναφέρεται στην ιδέα της αξιοποίησης ενός ακαλλιέργητου χωραφιού, της χέρσας έκτασης που διαμεσολαβεί ανάμεσα σε αυτά που έχουν ήδη γίνει.

Το οινοποιείο το βλέπετε σαν προέκτασή του Under the Linden Tree ή ένα ξεχωριστό project με δική του φιλοσοφία;

Το Under the Linden Tree είναι δημιούργημα της Νίλυφερ, της γυναίκας μου. Είχε πάντα μια μεγάλη αγάπη για τη φύση, τα δέντρα, τα άνθη, τα φυτά και την ενδιέφεραν ιδιαίτερα οι εναλλακτικοί τρόποι καλλιέργειας της γης, όπως η βιοδυναμική γεωργία. Όταν περιήλθε το κτήμα σε μας, το όραμά της ήταν να αναβιώσει το μοναδικό τοπίο του κτήματος, τον ελαιώνα, τον πορτοκαλεώνα, τις στέρνες, τις πεζούλες, τα μυστηριώδη περάσματα, τους περιστεριώνες, με λίγα λόγια, τη φυσική και ιστορική του συγκρότηση. Αφιέρωσε άπειρο χρόνο και δυνάμεις για να φτιαχτεί ξανά ένα μοναδικό τοπίο με ιδιαίτερη ενέργεια και ομορφιά. Τα ανακατασκευασμένα σπιτάκια του κτήματος είναι απόλυτα ενταγμένα σε αυτό το πλάνο και δίνουν την ευκαιρία στον επισκέπτη να απολαύσει μερικές μέρες σε ένα γαλήνιο περιβάλλον και να αναζωογονηθεί. Σήμερα η διάσταση αυτή εμπλουτίζεται από έναν όμορφο αμπελώνα. Η έναρξη λειτουργίας του οινοποιείου δεν άλλαξε βέβαια τίποτε σε όλα αυτά αλλά μας κατέστησε σαφές ότι ο μαγικός κόσμος της Φιλύρας συνεπικουρεί, ομορφαίνει και εμπλουτίζει την αμπελουργική και οινοπαραγωγική μας δραστηριότητα.

Το σήμα σας είναι η φιλύρα (φλαμουριά). Ποιος είναι ο συμβολισμός αυτού του δέντρου για εσάς;

O τίτλος Under the Linden Tree αναφέρεται στη φιλύρα που δεσπόζει στο κτήμα μας. Στέκεται πάνω από έναν αιώνα εκεί και είναι το μοναδικό τέτοιο δέντρο στο νησί. Ένα μεγάλο, επιβλητικό δέντρο που σου χαρίζει υπέροχη ανθοφορία και πλούσιο φύλλωμα κρύβει μέσα του τρομερή δύναμη και θέλεις να πιαστείς από αυτό για να πάρεις κάτι από τη δύναμή του. Όμως Φιλύρα λεγόταν και η νύμφη που έγινε δέντρο για να καλύψει την ντροπή της μετά τη συνεύρεση με τον Κρόνο και τη γέννηση του Κένταυρου Χείρωνα, του σοφού δάσκαλου ηρώων. Η Ωκεανίδα νύμφη Φιλύρα ήταν συνάμα θεότητα της ανάρρωσης, της ευωδίας και των αρωμάτων. Τα μοτίβα αυτά επανέρχονται στο όνομα της πρώτης μας ουσιαστικά ετικέτας που είναι το Ποταμίσι. Η ομηρική λέξη «Άλκαρ» εκτός από προπύργιο σημαίνει επίσης προστασία και θεραπεία. Η μυθολογία μιλάει για μεταμορφώσεις μέσα από τη γνώση και τις αισθήσεις. Το καλό κρασί μπορούμε να το δούμε όχι μόνο σαν αποτέλεσμα αλλά και σαν όχημα μεταμορφώσεων. Μέσα από εξαίσια αρώματα και τη γευστική απόλαυση μπορούμε να θεραπεύσουμε κακουχίες, να βρούμε τον εαυτό μας, να αναστοχαστούμε τον κόσμο. H ζύμωση είναι μια διαδικασία μεταμόρφωσης που την αξιοποιούμε για να οξύνουμε, όχι για να αμβλύνουμε νου και αισθήσεις. Για αυτό λέμε και υιοθετούμε το «μηδέν άγαν» των αρχαίων.

Το οινοποιείο είναι βιοκλιματικό και “χάνεται” μέσα στο τοπίο. Πόσο συνειδητή ήταν αυτή η επιλογή;

Κανένα τοπίο δεν μπορεί να μείνει τελείως άθικτο μέσα στον χρόνο. Ακόμη και η ίδια η φυσική ιστορία επενεργεί σε αυτό, όπως και οι άνθρωποι και οι ζωές τους ανά τους αιώνες. Το θέμα είναι να έχουμε συνείδηση αυτής της εξέλιξης, να μην ισοπεδώνουμε αυτό που έφτιαξαν με κόπο η φύση και η ιστορία των ανθρώπων που προηγήθηκαν. Η διαδικασία αυτή αναδεικνύει αξίες που έχουν σημασία για τη σημερινή ζωή μας, όπως η γνώση και η ομορφιά του παρελθόντος, η ανάδειξη του φυσικού πλούτου, η ταυτότητα του τόπου και η παιδεία των επόμενων γενιών. Σήμερα πολλοί τόποι, και αυτό ισχύει κατ’ εξοχήν για τα νησιά, κινδυνεύουν από την άμετρη αξιοποίηση, την κατάχρηση της φύσης και της ιστορίας που κληρονομήσαμε. Υπάρχουν ανάγκες και επιθυμίες και πρέπει ασφαλώς να τις λάβουμε υπόψη. Αλλά υπάρχουν και κίνδυνοι για το περιβάλλον και τη ζωή μας. Αυτό που δεν έχει ισορροπία γίνεται τελικά «άσχημο» και προσβλητικό. Η επιλογή συνεπώς να φτιάξουμε ένα βιοκλιματικό οινοποιείο που να εντάσσεται αρμονικά στο περιβάλλον ήταν μια απόλυτα συνειδητή επιλογή και με αυτό το σκεπτικό επιλέξαμε την Έλενα Σταυροπούλου, την αρχιτέκτονα που το σχεδίασε. Η προστασία του περιβάλλοντος είναι μια δυναμική αξία, δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να αγγίζουμε τίποτε. Όταν παρεμβαίνουμε στο περιβάλλον θα πρέπει να έχουμε συνείδηση της ευθύνης μας για την ανάγκη εξισορρόπησης του παλαιού με το νέο.

Πώς συνδυάζετε παραδοσιακές τεχνικές με σύγχρονη οινοποίηση;

Το οινοποιείο μας είναι εξ αρχής σχεδιασμένο να εξυπηρετεί αυτή τη φιλοσοφία της εναρμόνισης του παραδοσιακού με το νέο. Ο στόχος μας αυτός δεν αφορά μόνο την εικόνα του κτιρίου (π.χ. το επίχρισμα στο πωλητήριο ακολουθεί την παραδοσιακή, όμορφη και λειτουργική μέθοδο της «σαρδέλας», ενώ η τειχοποιία των υπόλοιπων κτιρίων υιοθετεί την τεχνική της ξερολιθιάς) αλλά και τον τρόπο που τα κτίρια τοποθετούνται στον χώρο και συσχετίζονται λειτουργικά. Θυμίζουν έναν τύπο κτιριακού συμπλέγματος που μας είναι ιστορικά γνώριμος και ταυτόχρονα εξυπηρετούν διαδοχικές φάσεις της παραγωγικής διαδικασίας. Τα σταφύλια ακολουθούν τον νόμο της βαρύτητας: από την παραλαβή και διαλογή τους, την πορεία τους από το πιεστήριο προς τις τσιμεντένιες ή ανοξείδωτες δεξαμενές ή στα δρύινα βαρέλια και τους αμφορείς παλαίωσης. Το οινοποιείο δίνει στην οινολόγο μας την υποδομή και τις εναλλακτικές για να δημιουργήσει ποιοτικό κρασί. Ειδικά για τις ωοειδείς τσιμεντένιες δεξαμενές μπορούμε να πούμε ότι συνδυάζουν την τεχνολογική εξέλιξη με την εμπειρία μιας μακραίωνης παράδοσης.

Γιατί επιλέξατε τοπικές ποικιλίες όπως το Ποταμίσι και Ροζακί;

Όλα αυτά τα χρόνια που ερχόμαστε στο νησί είχαμε την ευκαιρία να δοκιμάσουμε παραδοσιακά φτιαγμένο, χύμα κρασί από ποικιλίες γηγενών και εν μέρει αυτόρριζων αμπελώνων. Ο Χρήστος Φόνσος ήταν, αν δεν κάνω λάθος, ο πρώτος που οινοποίησε με τον δικό του μοναδικό τρόπο και εμφιάλωσε τις πιο γνωστές τηνιακές ποικιλίες. Ακολούθησαν και άλλοι που έκαναν πολύ καλή δουλειά. Ιδιαίτερα το Τ-Οίνος έχει συμβάλει αποφασιστικά στην ανάδειξη του τηνιακού terroir και στο εξωτερικό. Πάντα είχαμε την αίσθηση ότι υπάρχει εδώ ένα αξιόλογο δυναμικό εξελίξιμων ποικιλιών. Το είχαμε συζητήσει παλαιότερα και με ανθρώπους από τον χώρο του κρασιού, όπως ο Πάνος Ζουμπούλης και ο γιος του ο Σπύρος, αλλά το πίστευε και η οινολόγος μας η Ελένη Αλευρά, ιδιαίτερα μάλιστα για το Ποταμίσι. Πιστεύω ότι εκτός από το Ποταμίσι, που είναι πράγματι μια σπουδαία ποικιλία, το Ροζακί, που οι ντόπιοι το καλλιεργούσαν με διαφορετικό σκεπτικό (για επιτραπέζιο και για ρακί), είναι επίσης ένα σταφύλι με κρυφές χάρες. Μεγάλο ενδιαφέρον και προοπτική έχει και το Κουμαριανό, από το οποίο οι παλιοί έφτιαχναν γλυκό κρασί. Όλες αυτές οι ποικιλίες έχουν το πλεονέκτημα να έχουν προσαρμοστεί στις εδαφοκλιματικές συνθήκες της Τήνου. Το ίδιο ασφαλώς μπορούμε να πούμε και για άλλες κυκλαδίτικες ποικιλίες που έχουμε επίσης φυτέψει και οινοποιούμε, όπως είναι το Ασύρτικο και το Μαυροτράγανο.

Αυτή τη στιγμή παράγετε τρεις ετικέτες, το Άλκαρ (Ποταμίσι), το Αλκή (Ροζακί) και το Αστραίος (Ασύρτικο). Έχετε στα σκαριά κάποιο άλλο;

Θα κυκλοφορήσουμε από φέτος μια νέα ετικέτα που βασίζεται σε χαρμάνι Ασύρτικου με Ποταμίσι. Ονομάζεται «Άλως». Ασφαλώς περιμένουμε στο εγγύς μέλλον να αναπτυχθούν περισσότερο οι ερυθρές μας ποικιλίες ώστε να δημιουργηθεί μια νέα σειρά κρασιών που θα προέρχεται από αυτές.

Πόσο δύσκολο είναι να δουλεύεις με τις δύσκολες συνθήκες του ιδιαίτερου κλίματος της Τήνου (άνεμος, ξηρασία);

Πρέπει να πω ότι οι κλιματολογικές συνθήκες είναι καθοριστικές για την ιδιαιτερότητα του τόπου, των ανθρώπων και των θεσμών τους. Μας το λέει και ο Μοντεσκιέ, ο μεγάλος Γάλλος φιλόσοφος του Διαφωτισμού. Αλλά αυτή η ιδιαιτερότητα των καιρικών συνθηκών πλάθει και χαρακτήρες. Όπως συμβαίνει στους ανθρώπους έτσι συμβαίνει, πιστεύω, και στο αμπέλι. Κάθε τόπος έχει βέβαια τις δικές του δυσκολίες. Αλλού κάνει πολύ κρύο ή πολλές βροχές με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Ο καλός αμπελουργός φοβάται βέβαια το καταστροφικά αναπάντεχο, όπως, για παράδειγμα, την παγωνιά την άνοιξη. Από το απόλυτο κακό προτιμάει μια σταθερή και γνωστή αντιξοότητα, όπως ο τηνιακός αέρας. Ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα για τα νησιά είναι φυσικά η ξηρασία, η ελάττωση των υδάτινων πόρων (που δεν οφείλεται μόνον στη μείωση της βροχής και του χιονιού) και γενικώς η κλιματική αλλαγή και οι συνέπειές της. Οι τηνιακές ποικιλίες είναι βέβαια σε έναν βαθμό μαθημένες. Ωστόσο τα πράγματα έχουν γίνει δύσκολα τα τελευταία χρόνια και χρειάζονται συλλογική αντιμετώπιση. Η Σαντορίνη έχει πολλά να μας διδάξει και εδώ. Η ανάπτυξη ενός νησιωτικού αμπελώνα σε πεζούλες και υπό απαιτητικές καιρικές συνθήκες αποτελεί αναμφίβολα μια ιδιαίτερη πρόκληση, και ασφαλώς δεν μπορούμε να περιμένουμε την ποσοτική απόδοση άλλων ηπειρωτικών περιοχών. Ωστόσο οι δυσκολίες διαμορφώνουν χαρακτήρα και για αυτό μπορούμε να παράγουμε μοναδικά κρασιά με ταυτότητα και γευστικό βάθος.

Πώς επηρεάζει η βιολογική καλλιέργεια το τελικό στυλ των κρασιών;

Η βιολογική καλλιέργεια είναι πλέον μια αυτονόητη επιλογή που έχει τεράστια σημασία για το περιβάλλον, την υγεία μας και την ποιότητα του ίδιου του προϊόντος που παράγουμε. Ο βιολογικός αμπελώνας υποστηρίζει αυτό που προσπαθούμε να αναδείξουμε μέσα από τις αυτόχθονες ποικιλίες αλλά και τρόπους οινοποίησης που δεν ωραιοποιούν ή αλλοτριώνουν την ταυτότητα των σταφυλιών. Η βιολογική καλλιέργεια συμβάλλει με άλλα λόγια στην ταυτότητα και ακεραιότητα του τόπου και του προϊόντος. Καταλαβαίνουμε ότι αυτό ισχύει κατά μείζονα λόγο όταν ζούμε και αναπνέουμε σε ένα νησί. Ιδιαίτερα σε έναν μικρό τόπο όλα είναι αλληλένδετα. Τα φυτά, τα ζώα, η γη, το νερό, το τοπίο και οι άνθρωποι είναι γραμμές ενός ενιαίου δικτύου.

Πώς βλέπετε την εξέλιξη των κυκλαδίτικων κρασιών τα επόμενα 10 χρόνια;

Νομίζω οι Κυκλάδες είναι ένας μοναδικός αστερισμός φυσικής, γεωλογικής, ανθρώπινης και πολιτιστικής ποικιλότητας. Κανένα νησί δεν είναι ίδιο με κάποιο άλλο και όλα έχουν να συνεισφέρουν αξιοπρόσεκτες ιδιαιτερότητες. Όλα μαζί είναι ένας γόνιμος «κύκλος», αρκεί βέβαια να μην τον καταστρέψουμε. Όσον αφορά στο κρασί ειδικότερα θα έλεγα ότι αυτή η αρμονία των ιδιαιτεροτήτων και η συνέργεια που μπορεί να αναπτυχθεί μεταξύ τους έχει όλες τις προϋποθέσεις για να δούμε σχετικά μικρές, εξαιρετικά ποιοτικές παραγωγές κρασιών υψηλής προστιθέμενης αξίας με διεθνή ασφαλώς εμβέλεια.

Τι ψάχνει σήμερα ο επισκέπτης που έρχεται στην Τήνο για οινικό τουρισμό;

Έρχεται, πιστεύουμε, να ανακαλύψει την ιδιαιτερότητα του τόπου και αυτή ενυπάρχει στο τοπίο, στους ανθρώπους, στην ιστορία του νησιού αλλά και στο κρασί που θα γευτεί. Δεν έρχεται να δοκιμάσει γνωστές ελληνικές και πασίγνωστες ξένες ποικιλίες που γνωρίζει ήδη από αλλού αλλά έρχεται να απολαύσει αρώματα και γεύσεις από σπάνιες, άγνωστες σε αυτόν, ποικιλίες. Αυτή η εμπειρία θα εμπλουτιστεί με την επίσκεψη σε οινοποιεία και αμπελώνες που προάγουν στον τομέα του κρασιού αυτή τη μοναδικότητα. Έτσι, θα έχει συνάμα τη δυνατότητα να περπατήσει και να απολαύσει τα ιδιαίτερα τοπία, γρανιτικά και μη, στις περιοχές που έχουν αναπτυχθεί οι αμπελώνες. Αυτή η επίσκεψη και οι συναφείς εμπειρίες θα του αφήσουν έτσι μια ισχυρή επίγευση που θα τη θυμάται όταν επιστρέψει στην πατρίδα του. Και θα θέλει να την ξανανιώσει αναζητώντας τα τηνιακά κρασιά στον τόπο του ή επιστρέφοντας πάλι στην Τήνο το επόμενο καλοκαίρι.

Πώς διαφοροποιείται η εμπειρία σας από άλλα ελληνικά οινοποιεία;

Σίγουρα υπάρχει μια διαφοροποίηση ως προς τα μεγέθη και τις ειδικότερες συνθήκες σε σχέση με τα οινοποιεία που βρίσκονται κυρίως στις μεγάλες οινοπαραγωγικές περιοχές της χώρας μας. Τα μεγάλα οινοποιεία έχουν κάνει άλματα και απολαμβάνουν διεθνή αναγνώριση ενώ τα μικρότερα μπορούν να κεφαλαιοποιήσουν αυτό το συγκριτικό πλεονέκτημα. Εμείς έχουμε προφανώς τη φιλοδοξία να παραγάγουμε υψηλής ποιότητας κρασί με ταυτότητα και χαρακτήρα σε νησιωτικές όμως συνθήκες και με κάποιες ποικιλίες που δεν είναι ευρύτερα γνωστές. Προσπαθούμε να δώσουμε έμφαση στην ταυτότητα του προϊόντος μας. Μας ενδιαφέρει η αισθητική εμπειρία αλλά και η αρτιότητα και καθαρότητα του αποτελέσματος. Η οινολόγος μας αποδίδει μεγάλη σημασία σε αυτό. Καλλιεργούμε αμπελώνες σε μοναδικής ομορφιάς σημεία, δουλεύουμε με γηγενείς κυκλαδίτικες ποικιλίες που οινοποιούνται σε ένα σύγχρονο, όμορφο και φιλικό στον επισκέπτη οινοποιείο που εναρμονίζεται με το περιβάλλον και την ιστορία του. Ο οινόφιλος επισκέπτης μπορεί να δοκιμάσει σπάνιες ποικιλίες και ποιοτικά κρασιά που εκφράζουν τη μοναδικότητα του terroir και τη δύναμη του τόπου από τον οποίο προέρχονται. Θέλουμε αυτό που θα γευθεί και θα αισθανθεί να είναι πρωτόγνωρο.

Ποια είναι η ιδανική εμπειρία που θα θέλατε να πάρει κάποιος φεύγοντας;

Να έχει αντιληφθεί τη μοναδικότητα ενός υπέροχου τόπου και την ιδιαιτερότητα του τηνιακού terroir όπως αυτό εκφράζεται στις ετικέτες μας. Να είναι μια βαθιά απολαυστική αισθητική εμπειρία που θα χαρίσει μια μνήμη πέρα από τη στιγμή. Ελπίζουμε οι άνθρωποι να φύγουν πλουσιότεροι σε αισθήσεις και περιεχόμενο μετά από αυτή την εμπειρία. Θα θέλαμε να πάρουν κάτι μαζί τους για πάντα.

Ποιο είναι το όραμά σας για το Messarea σε 5–10 χρόνια;

Θα θέλαμε να εμβαθύνουμε στους στόχους που έχουμε ήδη θέσει, δηλαδή, στην εξερεύνηση του δυναμικού των κυκλαδίτικων και τηνιακών ποικιλιών και στην παραγωγή υψηλής ποιότητας κρασιών που να αναδεικνύουν αυτό το δυναμικό. Ο στόχος αυτός απαιτεί συστηματική δουλειά, χρόνο και ενέργεια αλλά είναι βέβαιο ότι το αποτέλεσμα αποζημιώνει. Πιστεύουμε όμως ότι αξίζει τον κόπο και για έναν άλλο λόγο. Ο τουρισμός και άλλες ασχολίες έχουν εξαναγκάσει τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα χωράφια, τις πανάρχαιες πεζούλες και τις ξερολιθιές και να αφήσουν έκθετα τα παλιά αμπέλια στη μάστιγα των κατσικιών. Αυτό δεν είναι μόνο κρίμα γιατί χάνεται ένας πολιτιστικός πλούτος αιώνων αλλά και γιατί αυτή η εγκατάλειψη έχει σοβαρές, καμιά φορά μη αναστρέψιμες, συνέπειες για το φυσικό αλλά και ιστορικό περιβάλλον της Τήνου. Είναι μια επισήμανση που έχει κάνει και ο φίλος και περιηγητής του νησιού John Hoskins, MW.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για ένα νέο ελληνικό οινοποιείο σήμερα;

Υπάρχουν ασφαλώς πολλές προκλήσεις, όπως η πραγμάτωση του οράματος, δηλαδή, η δημιουργία κρασιών που τηρούν την αρχική μας δέσμευση, η αναγνώριση της δουλειάς που γίνεται στους αμπελώνες και το οινοποιείο, η προώθηση των κρασιών και του πνεύματος που προσπαθούμε να εμφυσήσουμε στο όλο εγχείρημα στην ελληνική και διεθνή αγορά. Η κλιματική αλλαγή προσθέτει ασφαλώς επιπλέον δυσκολίες. Εμείς όταν ήμασταν στα σπάργανα είχαμε πάντως την τύχη να έχουμε κάποιους φίλους στο πλευρό μας και θέλω εδώ να κάνω ειδική μνεία στον Στέλλιο και τον Μιχάλη Μπουτάρη. Όμως ένα νέο ελληνικό οινοποιείο πρέπει να έχει διαρκώς κατά νου και τη βιωσιμότητά του. Εμείς απασχολούμε εργαζόμενους που κάνουν εξαιρετική δουλειά (ο Ανδρέας Ηλιάδης στους αμπελώνες και η Λήδα Νταφούλη στο επισκέψιμο) και έχουν μεγάλη συμμετοχή στο τελικό αποτέλεσμα. Έχουμε ευθύνη και για αυτούς. Άρα η πρόκληση είναι να εξασφαλίσουμε μακροβιότητα με συνέπεια στο όραμά μας ως προς όλες τις ευθύνες που έχουμε επωμιστεί.

Ποια στιγμή στο αμπέλι σας έχει μείνει αξέχαστη;

Η στιγμή που όλοι θυμόμαστε είναι η στιγμή που η Ελένη Αλευρά, η οινολόγος μας, μάς έφερε και δοκιμάσαμε στα έγκατα του οινοποιείου τον πρώτο μας τρύγο, το Ποταμίσι του 2022. Αυτό που ένιωσα εγώ προσωπικά, η γυναίκα μου, τα παιδιά μου, και οι συνεργάτες μας που ήταν μαζί μας εκεί, ήταν ένα αίσθημα βαθιάς ικανοποίησης, χαράς αλλά και ευγνωμοσύνης στην Ελένη, για την εξαιρετική οινοποίηση μιας ουσιαστικά αδούλευτης ποικιλίας. Η έκρηξη των αισθήσεων συνοδευόταν και από μια έκρηξη των συναισθημάτων.

Τι σημαίνει για εσάς “καλό κρασί”;

Η απόλαυση του κρασιού είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το νόημα της ζωής και αυτό που οι αρχαίοι ονόμαζαν ευδαιμονία. Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι η οινική απόλαυση έχει να κάνει απλώς με την ικανοποίηση της ανάγκης να ξεσκάσουμε, να ξεχάσουμε τα προβλήματά μας και να ξεφύγουμε από τον κοινωνικό έλεγχο. Αυτή η ανάγκη δεν χρειάζεται καλό ή εξαιρετικό κρασί. Μπορούμε να «ξεραθούμε» με κάτι φθηνότερο ή και ακριβότερο. Αλλά αυτό δεν είναι λύση. Η πραγματική απόλαυση είναι τελετουργική και συνδέεται με τη βαθύτερη ανάγκη των ανθρώπων για προσωπική χαρά και εξύψωση της ζωής τους μέσα από μια όμορφη κοινωνική εμπειρία. Αν σήμερα διαπιστώνουμε ότι πολλοί άνθρωποι γυρνάνε την πλάτη στο κρασί (ασφαλώς και την κατανάλωση αλκοόλ γενικότερα) αυτό οφείλεται στη διάδοση μιας καλβινιστικής παρεξήγησης αλλά και στο γεγονός ότι έχει υποχωρήσει η κοινωνικότητα γενικότερα. Οι άνθρωποι σκοτώνουν τον χρόνο μόνοι τους απέναντι στις μηχανές τους. Το καλό, το εξαιρετικό κρασί δεν προάγει τον χυδαίο ευδαιμονισμό. Κάνει ακριβώς το αντίθετο, εξυψώνει. Δημιουργεί μέσα από την όξυνση των αισθήσεων έναν χώρο ιδιαίτερης πνευματικής εμπειρίας και φέρνει τους ανθρώπους εγγύτερα.

“`